Ətraflı axtarış
Baxanların
9171
İnternetə qoyma tarixi: 2012/04/19
Sualın xülasəsi
Meyitin ruhunun şad olması üçün hansı işləri görmək olar?
Sual
Anam bu yaxınlarda dünyadan getmişdir. Onun ruhunun şadlığı üçün necə dua etməliyəm? Mən hər gün iki rəkət vəhşət namazı qılır və onun qəbrinə hədiyə edirəm. Bu işim düzdürmü? Gecə namazında onun üçün necə istiğfar edim? Xahiş edirəm ki, mənə yol göstərəsiniz. Onun barəsində çox fikir edirəm; onun ölümünə dözmək mənim üçün çox çətindir.
Qısa cavab

Müsibətə səbir etmək, onun təsirlərinə diqqət yetirmək və ölümün hamı üçün və haqq olması barədə təfəkkür etməklə müsibətlərin təsirini asanlaşdırmaq olar. Dünyadan gedən şəxslər üçün əncam verilə bilən müstəhəb əməllər: dəfn olunduğu birinci gecədə vəhşət namazı qılmaq, meyitin tərəfindən sədəqə vermək, dua etmək və onun üçün Quran oxumaq. Vəhşət namazını bütün gecələrdə yox, yalnız dəfn gecəsi qılmaq müstəhəbdir. Başqa günlərdə onun yerinə yaxşı olar ki, ölülər üçün digər müstəhəb işlər əncam verilsin.

Ətreaflı cavab

Müsibət görmüş adamın qəm-qüssə və müsibətinin azalması üçün mümkün olan işlərdən ən mühümü aşağıdakılardan ibarətdir:

a) Müsibətə səbir etmək.

Səbir həyatda insanın ən yaxşı köməkçisidir.[1] Səbrin qisimlərindən biri müsibətlərdə səbir etməkdir.[2]

Ayə və rəvayətlərdə səbir etmək üçün çoxlu dəyər və savab qeyd olunmuşdur. Onun nəticələrinə diqqət yetirmək yaxın adamların ölümündə baş verən müsibət və qəm-qüssənin azalması və yüngülləşməsi yollarından biridir. Burada həmin barədə olan ayə və rəvayətlərdən bir neçəsini qeyd edirik:

1. Allah-taala Quranda buyurur: “Səbir edib müqavimət göstərdiyinizə görə sizə salam olsun! O (əbədi) aləmin axır-aqibəti necə də gözəldir!”[3] “Şübhəsiz, sizin hamınızı qorxu, aclıq, mal-dövlətin, canınızın və meyvələrinizin azalması ilə imtahan edəcəyik, səbir edənlərə müjdə ver! O kəslər ki, onlara müsibət baş verən zaman “Biz Allah tərəfindik və Allaha doğru qayıdacağıq” - deyirlər. Allahın mərhəmət və lütfləri onlara şamil olmuşdur və onlar hidayət olunanlardır.”[4]

2. İmam Əli (əleyhis-salam) buyurur: “Ən yaxşı uzaqgörənlik müsibətlərə səbir etməkdir.”[5] “İmanın xəzinələrindən biri müsibətlərə səbir etməkdir.”[6] “Müsibətlərə səbir etmək (insanı) şərafətli edir və uca məqamlara çatdırır.”[7]

b) Ölümün haqq olmasını və  gerçəkliyini dərk edib fikirləşmək

İnsan bu gerçəkliyi dərk edərək ölümün hamı üçün haqq olduğunu fikirləşməlidir: “Hər insan ölüm (şərbətini) dadacaqdır, sonra sizi Bizim dərgahımıza doğru qaytaracaqlar.[8]

Bütün varlıqlar Allah-taalanın cilvəsi olduğundan və Ondan qaynaqlandığından, axırda da Ona doğru qayıdacaqlar: “Həqiqətən biz Allahdanıq və Ona doğru da qayıdacağıq.”[9] Allaha imanın səmərələrindən biri də müsibət və ağır hadisələr baş verən zaman Quranda buyurulan bu cümlənin (ayənin) məzmununa diqqət yetirməkdir. Bu cümləni özünə təlqin etmək qəlbə təskinlik bağışlayır, onu yüngülləşdirir. Bu təlqin həqiqətə nə qədər yaxın olsa, ruhi sarsıntıları bir o qədər aradan aldıracaq, qəlbə vüqar və asudəlik verəcəkdir.

v) Ölülər üçün yaxşı əməllər görmək

Hədislərdə ölülər üçün yaxşı əməllər əncam vermək tövsiyə olunmuşdur. Onların bəziləri müəyyən şərtlər daxilində vacib, bəziləri də müstəhəb olur. Rəvayətlərdə tövsiyə olunan müstəhəb əməllərdən bəzilərini qeyd edirik:

1. Ölünün niyyətinə sədəqə vermək. Bəni-Saidə qəbiləsindən birinin anası dünyadan getmişdi. O, Peyğəmbərin hüzuruna gəlib dedi: “Mən evdə olmadığım bir vaxt anam dünyadan getmişdir. Əgər onun tərəfindən bir sədəqə versəm, savabı ona çatacaqdır?” Həzrət buyurdu: “Bəli.”[10]

2. Quran oxumaq. Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih) buyurur: “Hər kəsin yolu qəbiristanlıqdan düşsə və “Tövhid” surəsini on bir dəfə oxuyaraq savabını ölülərə hədiyyə etsə, ölülərin sayı qədər ona savab verərlər.”[11]

3. Ölülərin niyyəti ilə yaxşı işlər görmək. İmam Sadiq (əleyhis-salam) buyurur: “Meyit üçün verilən sədəqə, edilən dua və yaxşılıq ona çatır və onun savabını həm o işi görənə, həm də meyitə verirlər.”[12] “Hər müsəlman şəxs ölülərin niyyəti ilə yaxşı bir iş görsə, Allah-taala onun savabını bir neçə qat artırar və ölülər ondan bəhrələnər.”[13]

4. Vəhşət namazı. Ölünün dəfn olunduğu birinci gecədə onun üçün iki rəktət vəhşət namazı (dəfn gecəsində meyitə hədiyyə namazı) qılmaq müstəhəbdir.[14] Onun qaydası mərcəyi-təqlidlərin risalələrində qeyd olunmuşdur.[15] Deməli, vəhşət namazını bütün gecələrdə yox, ölünün dəfn olunduğu birinci gecədə qılmaq müstəhəbdir. Başqa vaxtlarda isə, yuxarıda qeyd olunan yaxşı əməlləri əncam verib ananıza hədiyə edə bilərsiniz ki, ruhu şad olsun. Meyit üçün vacib əməllər barəsinə aşağıdakı görünüşlərə baxın:

1. “Meyitin əmlakının xümsü”, sual 3542 (sayt: 3780)

2. “Ata-ananın namaz və orucunun qəzası”, sual 4115 (sayt: 4400)

 


[1] Əlavə məlumat üçün “Səbrin artırılması” görünüşünə baxa bilərsiniz: Sual 8418 (sayt: 9091)

[2] Deyləmi, Şeyx Həsən, “İrşadul-qulub iləs-səvab”, 1-ci cild, səh. 126, “Şərif Rəzi” nəşriyyatı, Qum, birinci çap, 1412-ci qəməri il

[3] “Rəd” surəsi, ayə: 24

[4] “Bəqərə” surəsi, ayə: 155-157

[5] Təmimi Amədi, Əbdül-Vahid ibni Məhəmməd, “Ğurərul-hikəm”, səh. 283, hədis 6299, “İslami təbliğat” nəşriyyatı, Qum, 1366-cı şəmsi il

[6] Yenə orada, səh. 288, hədis 6298

[7] Yenə orada, səh. 262, hədis 6269

[8] “Ənkəbut” surəsi, ayə: 57: كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُون

[9] “Bəqərə” surəsi, ayə: 156

[10] Molla Hüveyş Ali-Ğazi, Əbdül-Qadir, “Bəyanul-məani”, 1-ci cild, səh. 203, “Tərəqqi” çapxanası, Dəməşq, birinci çap, 1382-ci qəməri il; Qurtəbi, Məhəmməd ibni Əhməd, “Əl-camiu liəhkamil-Quran”, “Nasir Xosrov” nəşriyyatı, Tehran, birinci çap, 1364-cü şəmsi il

[11] Məclisi, Məhəmməd Baqir, “Biharul-ənvar”, 10-cu cild, səh. 368, “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut, 1404-cü qəməri il

[12] Amili, Şeyx Hürr, “Vəsailuş-şiə”, 8-ci cild, səh. 279, “Alul-beyt (əleyhimus-salam)” müəssisəsi, Qum, 1409-cu qəməri il

[13] Hilli, İbni Fəhd, “Uddətud-dai”, səh. 146, “Darul-kitabil-islami”, Qum, 1407-ci qəməri il

[14] Amili (Kəf’əmi), İbrahim ibni Əli, “Əl-misbah”, səh. 414, “Darur-Rəzi” nəşriyyatı, Qum, ikinci çap, 1405-ci qəməri il; “Vəsailuş-şiə”, 8-ci cild, səh. 168

[15] Musəvi, (İmam Xomeyni), Seyid Ruhullah, “Tovzihul-məasil”, 1-ci cild, səh. 348, tədqiq və təshih: Seyid Məhəmməd Hüseyn Bəni-Haşim Xomeyni, “İslami nəşriyyat”ın dəftərxanası, Qum, 8-ci çap, 1424-cü qəməri il

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    135512 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    105142 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    86312 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    84872 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    69084 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    42504 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    42339 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    30919 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    30842 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    29386 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...