Ətraflı axtarış
Baxanların
5665
İnternetə qoyma tarixi: 2012/03/14
Sualın xülasəsi
Səbəb-nəticə qanununun qaçılmaz və istisnasız bir qanun olduğuna diqqət yetirməklə Allahın bağışlamasına ümid necə mümkün ola bilər? Məqsəd budur ki, insan yolunu səhv getdikdə onu necə bərpa etmək olar?
Sual
Səbəb-nəticə qanununun qaçılmaz və istisnasız bir qanun olduğuna diqqət yetirməklə Allahın bağışlamasına ümid necə mümkün ola bilər? Məqsəd budur ki, insan yolunu səhv getdikdə onun əvəzini çıxıb necə bərpa edə bilər?
Qısa cavab

Bildiyimiz kimi, bu dünya səbəb-nəticə aləmidir. Yəni hər səbəbin ardınca ona mütənasib olan xüsusi bir nəticə gəlir. Bu eynilə riyaziyyatdakı 2x2 hasilinin nəticəsinə oxşayır ki, avtomatik şəkildə dördə bərabərdir. Bu qanunda heç bir istisna halı yoxdur. İnsanın şəriət və əxlaqa zidd olan əməlləri onun həyat və əxlaqında avtomatik olaraq öz mənfi təsirlərini qoyur. Lakin bu qanunların müxtəlif səviyyələri vardır. Onların hər biri digərini pozmadan özündən əvvəlki qanundan üstündür və ona hakimidir. Əgər müəyyən bir yerdə insanların tövbə edərək bağışlanması qanunu, yaxud məhəbbət və eşq qanunu həyata keçərsə, onun əvvəlki (pis və yaramaz) əməllərindən çoxunu kölgədə qoyur, amma əvvəlki qanunun haqq olmasını heç vaxt pozmur və dəyişdirmir. Belə ki, Allah-taala da “Mənim rəhmətim qəzəbimdən irəlidir” deyə bu məsləyə işarə etmişdir. Buna əsasən, bəndələrin Allah tərəfindən bağışlanması Onun rəhmətinə qayıdan daha yüksək qanunlara tabedir.

Ətreaflı cavab

Bildiyimiz kimi, bu aləm səbəb-nəticə qanunu əsasında yaradılmışdır. Yəni hər bir səbəb öz ardınca özünə mütənasib olan xüsusi bir nəticəni gətirir. Riyaziyyatda 2x2 vurma əməliyyatının hasili avtomatik olaraq dörddən ibarətdir və bu qanunda heç bir pozuntu və istisna halı yoxdur. İnsanların şəriətə və əxlaqa zidd olan əməlləri də avtomatik olaraq onların həyat və əxlaqlarında mənfi təsirlər qoyur. Fəlsəfə və kəlam elmində də deyilir ki, behişt və cəhənnəm insanların bu dünyadakı əməllərinin nəticəsidir. Yəni behişt və onun nemətləri, habelə cəhənnəm əzabı şəkilində zahir olan şeylər insanların əməllərinin nəticəsindən başqa bir şey deyildir. Amma bunu da bilmək lazımdır ki, bütün aləm, ona hakim olan qanunlar, göstərişlər və formullar varlıq aləminin xaliqi olan Allah tərəfindən verilən fərmana tabedir. Aləm qanunları riyazi düsturlar kimi dəqiqdir, lakin bu qanunların müxtəlif səviyyələri vardır və onlardan biri digərini pozub aradan aparmır. Hər bir qanun özündən qabaqkı qanundan üstündür və ona hakim kəsilmişdir.

Buna əsasən, əgər müəyyən bir yerdə bəndələrin tövbə edərək bağışlanması qanunu, yaxud məhəbbət və eşq qanunu həyata keçərsə, əvvəlki (günahlarla əlaqədar) hesab-kitablardan bir çoxunu kölgədə qoyacaq, özü də əvvəlki qanunun haqq olmasını pozmayacaq, onu dəyişdirməyəcəkdir. Misal üçün, əgər insanın əncam verdiyi çirkin bir əməlin zahirdə və batində ağır, acınacaqlı təsirləri vardırsa, lakin ləvvamə nəfsinin oyanması ilə insan öz çirkin əməllərindən həqiqi mənada peşman olur, onun qəlbi Allah dərgahında xəcalət hissi, həya, zəlillik və xüşu (Allah əzəmətindən yaranan qorxu) ilə dolur. Bu halda bəndə artıq heç vaxt o çirkin əməli yerinə yetirməz, üstəlik Allah qarşısında yüksək mərifət və mənəvi oyanış məqamına çatar ki, bunların da özünə məxsus xüsusiyyətləri, əsərləri vardır. O cümlədən, Allah tərəfindən bağışlanmaq və bütün günahların təsirlərinin aradan getməsi. Allah-taala bu məsələyə işarə edərək buyurur: “Mənim rəhmətim qəzəbimdən irəlidir”[1]

Bildiyimiz kimi, Allahın qəzəbi insanların qəzəbi kimi deyil; Onun qəzəbi yalnız zalımlara qarşı rəva görülür. Bunun özü də Onun ədalətinə işarə edir. Əvvəldə dediyimiz kimi, Allahın ədalət qanunu pozulmur, əksinə rəhmət qanunu ondan irəli keçir. Hər bir insan Allah dərgahına bu yöndən üz gətirsə, nəinki əvvəldə ondan baş verən çirkin əməllər bir daha ondan baş verməyəcəkdir, üstəlik hesab-kitabsız olaraq behiştə daxil olacaqdır. Çünki Allahın müxlis bəndələrinin məqamı olan məhəbbət məqamında aşağı səviyyəli hesab-kitablara ehtiyac yoxdur. Quranda buyurulur:

وَ ما تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِلاَّ عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصينَ

“Onlara, əməl etdiklərindən başqa (artıq) şeylər əvəz verilməz, yalnız Allahın müxlis bəndələrindən başqa.”[2]

Bu, ilahi sünnətlərin və qayda-qanunların biri digərinin davamında olmasının nümunəsidir ki, onu hər bir zəmində tətbiq etmək olar. Deməli, Allah-taalanın günahları bağışlaması Onun rəhmətinə qayıdan aşağıdakı daha yüksək qanuna tabedir:

وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

“Yerdə və səmalarda olanların hamısı Allaha məxsusdur, O, istədiyi bəndələri bağışlayır, istədiyi bəndələrə əzab verir. Allah bağışlayan və mərhəmətlidir.”[3]

Sadə bəyanla desək, ilahi əzab yalnız insanların günah əməl və itaətsizliklərinin nəticəsində olsa da, Allahın bağışlamağı və mərhəməti bu qaydaya istisna halı gətirir. Bunun özü də bir qanun, yaxud külli bir qanuna əlavə edilən bir maddə hesab olunur. Bütün varlıq aləmini Özünün qüdrət əlləri ilə yaradan və aləmi səbəb-nəticə qanunu əsasında bərqərar edən Allah bu qayda-qanunlarda istisna halı da vermişdir. Allah (tövbə edən) bəndələri bağışlamaqla onların keçmiş xətalarını bərpa edir. Belə bir qüdrətin də nəticəsi bu olur: إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ “Həqiqətən yaxşı əməllər pis əməlləri aradan aparır.”[4]

Bütün dünyadakı qayda-qanunlar Allaha itaət etdiyi kimi, Allahın iradəsi bu qayda-qanunların qüvvədən düşməsini istədiyi halda da itaət edəcəklər və Onun istədiyi kimi olacaqdır.

Əlaqədar görünüşlər:

“Bəşərin həyatında günahın vəzi təsirləri”, sual 13258 (sayt 12835)

“Günahın sonrakı nəsillərdə təsirinin büruzə çıxması”, sual 10762 (sayt 10468)

 


[1] Kuleyni, “Kafi”, 2-ci cild, səh. 274 "Darul-kutubil-islamiyyə", Tehran, 1308-ci şəmsi il

[2] “Saffat” surəsi, ayə: 40-41

[3] “Ali-İmran” surəsi, ayə: 129

[4] “Hud” surəsi, ayə: 1104

 

Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Yerli cavanlar cəmiyyəti arasında, Allahı tanıma mövzusunu necə izah vermək olar?
    4046 Qədim kəlam
    Etiqadi məsələlər silsiləsində, Allah tanıma mövzusu ən mühüm mövzulardandır ki, çox geniş məsələləri əhatə edir. Siz bu məsələləri təbliğ və izah etmək üçün, iki məsələyə riayət etməlisiniz. Birincisi budur ki, münasib və məntiqi müzakirələr seçsinlər. İkincisi budur ki, xitab olunanların elmi səviyyəsi və ruhiyyəsi dəqiq formada riayət olunmalıdır. Birinci ...
  • Peyğəmbərə (s) görə salamın əhəmiyyəti nədir?
    3709 خوش رفتاری
    İnsan ictimai bir varlıqdır ki, digərlərinin dostluq və məhəbbətinə ehtiyacı vardır. Salam vermək iki insan arasında rabitənin başlanğıc mərhələsidir ki, müxtəlif məsajlara, o cümlədən dostluq, səmimiyyət, məhəbbət, təvazökarlıq, xeyir duası, qarşı tərəfə aramlıq vermək və s malikdir. Salam sözü çox gözəl və dərin mənaya sahibdir ki, bununla ...
  • İnsanın ölümündən sonra ruhu dünyada gedən proseslərdən, baş verən hadisələrdən xəbərdar ola bilərmi?
    7610 Qədim kəlam
    Qurani- kərim ayələrindən, məsumlardan (ə) bizə gəlib çatan rəvayətlərdən ruhların ölümdən sonra dünyaya qayıtması, öz qohumlarının əhvalından və ... xəbərdar olması istifadə olunur. İlahi mələklərin də bu işdə vasitə olması nəinki inkar edilmiş, bəlkə açıq-aşkar bəyan edilmişdir.Bir rəvayətdə gəlmişdir:1.     "Həqiqətən, mömin ...
  • Дин нәдир?
    6239 Din fəlsəfəsi
    Дин барәсиндә гәрб алимләри тәрәфиндән мүхтәлиф нәзәријјә вә мәтләбләр ирәли сүрүлүб. Гуран ајәләриндә “дин” ики мөвзуда ишләнмишдир.1-Гејби гүдрәтә олан һәр һансы етигад, истәр батил, истәрсә дә һагг ...
  • İran islam respublikasının Əsas Qanunu necə yazılmışdır?
    5402 قانون اساسی
    İran islam respublikasının Əsas Qanunu İran xalqının milli və dini əhd-peymanıdır. İran xalqının və hökumətinin hüquq və vəzifələrinin mahiyyəti barəsində olan bu qanun islamın nurani şəriəti əsasında tənzim olunmuşdur. İran islam respublikası dini-demokratik bir quruluş olduğuna görə onun Əsas Qanunu əhalinin iştirakı və islamın nurani ...
  • Qadınlardan mazaqlaşan zaman xaric olan maye, spermadır və onun qüslü varmı?
    19612 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müctəhidlərin çoxunun nəzərinə əsasən, qadınlardan xaric olan qütubət, əgər şəhvətlə (orqasm və cinsi ləzzətin son həddində) olsa, sperma hökmündədir və cənabət qüslü etməlidir.[1] Aşağıda fəqihlərin bu barədə olan nəzərini sizin diqqətinizə çatdırırıq: Mərcələrin hamısı (Təbrizi, Bəhcət və Nuri istisna olmaqla): Qadından xaric olan ...
  • Имам Әлинин (әлејһиссалам) Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) евиндә бөјүјүб боја-баша чатмасы онун үчүн фәзиләтдирми?
    3720 Qədim kəlam
    Әҝәр суалдан һәдәф үмумијјәтлә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алеһи вә сәлләм) јанында вә ја евиндә бөјүмәјин фәзиләт олмасыны инкар етмәкдирсә, бу әмәл бәјәнилмәз вә гәбул олунан дејилдир. Чүнки, јахшы инсанларла бир јердә олмағын өзү чох бөјүк немәт вә фәзиләтдир. О ки галды аләмләрә рәһмәт олан ...
  • Yəfuriyyə firqəsinin mənşəyi və onların əqidələri nə olubdur?
    3548 تاريخ کلام
    Bu firqə haqqında tarixdə çoxlu məlumat öz əksin tapmayıbdır. O ki, tarixi mənbələrdə gəlib, budur ki: "Yəfuriyyə" firqəsi Muhəmməd ibni Bəşirintabeçiləri olubdurlar ki, Musa ibni Cəfərin (ə) İmamətinə dayanıbdır və sonralar onun İmamətinidə inkar edirlər. Bu dəstənin etiqadı olub ki, o kəslər ki, Musa ...
  • Əhli- sünnənin baxışını nəzərə alaraq, şiə fiqhinin nəzərindən səfərdə namazı şikəstə qılmaq rüsxətdir yoxsa vacib?
    6831 بیشتر بدانیم
    Yəqini olan məzələ budur ki, beş namaz əvvəlcə iki rəkət formasında qanuniləşibdir. Həmçinin heç bir şəkk yoxdur ki, həzərdə (vətəndə) olan namaza iki rükət əlavə olubdur. İndi müzakirə mövzusu budur ki, səfərdə olan namaza da iki rükət əlavə olub ya yox? Şiənin fəqihləri İmamlar (ə)- ...
  • Xahiş edirəm münasib həyat yoldaşı tapmaq üçün hər hansı bir duanı qeyd edəsiniz.
    10716 Əməli əxlaq
    Allah- Taala hər bir işin baş tutması üçün müəyyən səbəblər təyin etmişdir. Buna görə də hər bir işin nəticəsinin özünə aid amili vardır. Gözəl ailə və həyat yoldaşı tapmaq üçün ümdə səbəb də insanın arayıb və onun barəsində etdiyi sorağlardır. Əlbəttə bu yolda səhvə yol verməmək üçün gərək ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    115613 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    88453 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    67442 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    51215 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    42096 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    36768 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    25705 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    25005 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    24415 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Dünyanın ilk yaranmasını təşkil edən maddə nədir, Quran və hədislərin bu mövzuda nəzəri nədir?
    22430 Qədim kəlam
    Təbiət şünas alimlərinin bu mövzuda olan dəqiq nəzəriyyələri budur ki, varlığın ilk maddəsini təşkil edən ünsürlar bunu isbat edir ki, əslində fəzada dağılmış "sedyom"- ların təşkil olmasıyla yaranmışdır. Bu maddə uzun zamanlardan təqribiylə 13 milyard il şiddətli partlayış nəticəsində, hissələr və qismətlərə bölünmüşdür, günəş, ulduzlar, göy (səma) yer və...özlərinə məxsus ...