Ətraflı axtarış
Baxanların
1282
İnternetə qoyma tarixi: 2014/02/09
Sualın xülasəsi
Niyə dəstəmaz ayəsində “mərafiq (dirsəklər)” kəliməsi cəm halında, ancaq “kəbeyn (Ayağın üzərində yerləşən hər iki bənd,çıxıntı)” kəliməsi ikili cəm halında gəlibdir?
Sual
Niyə dəstəmaz ayəsində “mərafiq (dirsəklər)” kəliməsi cəm halında, ancaq “kəbeyn (Ayağın üzərində yerləşən hər iki bənd,çıxıntı)” kəliməsi ikili cəm halında gəlibdir?
Qısa cavab
Dəstəmazın necə alənmasının keyfiyyətini bəyan edən dəstəmaz ayəsi olan Maidə sürəsinin 6-cı ayəsində Allah taala buyurur: Ey iman gətirənlər! Namaza durduğunuz zaman üzünüzü və dirsəklərə qədər qollarınızı yuyun! Başınızı və hər iki bəndə (oynağa) qədər ayaqlarınızı məsh edin!...[1]
Ayədə gələn kəlimələrin mənası
“Mərafiq”  dirsəklər mənasını verir və məfasil vəznindədir. Məfəl və ya mifəl vəznində olan ”Mirfəq” sözünün cəmidir.Mirfəq isə dirsək mənasındadır.[2]
Kəbeyn sözü “Kəb” sözünün ikili cəmidir. Kəbn sözü üçün 3 məna zikr ediblər:
  1. Ayağın bəndi və üst çıxıntısı
  2. Baldır və ayaq pəncəsinin birləşdiyi yerdə yerləşən sümük
  3. Topuq[3]
“Kəbeyn (Ayağın üzərində yerləşən  hər iki bənd,çıxıntı) ” kəlməsinin ikili cəm halında gəlməsinin səbəbi
Dəstəmaza ayəsində gələn bu təbirin səbəbi barəsində sünni və şiə alimləri arasında ixtilaf mövcuddur:
Sünni alimlərinin nəzəri
Sünni alimlərinin nəzərinə görə, kəb sözü yuxarıda qeyd olunan üçüncü mənada (topuq) gəlibdir və hər bir ayaqda iki topuq olduğundan dolayı ayədə kəbeyn təbiri işlənmişdir. Başqa sözlə, kəbeyn təbirindən məqsəd, dəstəmaz alan şəxsin bir ayağı nəzərdə tutulub. Çünki hər bir ayaqda iki topuq mövcuddur. Ancaq, ”mərafiq” kəliməsi isə bütün dəstəmaz alanlar nəzərdə tutularaq cəm halında gəlmişdir.[4]
Şiə alimlərinin nəzəri
Şiə alimləri isə, kəb kəliməsinin üçüncü mənasını (topuq) qəbul etməsələr də, yerdə qalan digər iki məna üzərində ixtilaf etmişlər. Bəziləri birinci mənanı  və bəziləri də ikinci mənanı seçiblər. Ancaq, hər iki halda, mərafiq kəlməsi bütün dəstəmaz alanlar nəzərdə tutularaq cəm halında işlənibdir. Ancaq kəbeyn kəliməsinin ikili cəm halında olması hər iki ayaqda olan kəbə (ayağın bəndi və üst çıxıntısı və ya baldır və ayaq pəncəsinin birləşdiyi yerdə yerləşən sümük) görədir. Həqiqətdə, hər ayaqda bir kəb mövcuddur və ayədə kəbeyn kəliməsinin gəlməsi bunu bildirir ki, hər  iki ayaqda yerləşən və toplam iki ədəd olan  (hər ayaqda bir ədəd) çıxıntıya qədər məsh edin.[5]
Ola bilsin ki, şiə alimlərinin bu nəzərinə belə bir irad tutulsun ki, əgər hər iki ayaqda bir kəb vasa bəs niyə kəb kəliməsi mərafiq kəliməsi kimi cəm halında gəlməyibdir? Yəni, hər bir qolda bir ədəd dirsək olmasına baxmayaraq, mərafiq kəliməsi bütün insanları özündə ehtiva edir. Bəs,kəb kəliməsi də cəm halında gəlməliydi.
Bu irada belə cavab verilmişdir ki, ayədə kəbeyn təbirinin işlənməsinin özü buna dəlildir ki, kəb kəliməsində məqsəd topuq deyildir. Çünki, nəzərə alsaq ki, insanın hər iki ayağında toplam dörd topuq var və ondan əvvəl də mərafiq cəm şəkilində gəlib, gərək kəb kəliməsi də kəab (kəb kəliməsinin cəmi) şəklində olardı. Ancaq, kəbeyn kəliməsinin gəlməsi və cəm halından ikili cəm halına keçməyin özü bu şübhəni aradan aparmaq üçündür.[6]
Başqa sözlə desək, kəbeyn təbirindən məqsəd dəstəmaz alan şəxsin hər iki ayağı nəzərdə tutulur. Buda aydındır ki,hər iki ayaqda toplam iki kəb mövcuddur. Buna görə də, bu mübarək ayədə kəbeyn təbiri işlənmişdir.[7]
Əhli sünnətin qəbul etdiyi nəzərə olan iradlar
Əhli sünnətin qəbul etdiyi nəzərdə bir sıra irad mövcuddur və biz bunlardan bir neçəsini burada qeyd edəcəyik:
  1. Qeyd etdiyimiz kimi, əhli sünnətin qəbul etdiyi nəzərə görə hər bir insanda dörd ədəd kəb (topuq mənasında) vardır. Buna görə də, ayədə kəab –kəb sözünün cəmi- kəlməsi gəlməsinin  heç bir iradı yoxdur. Çünki,bu həm həqiqətlə və həm də öncəki kəlimə ilə  (cəm halında gələn mərafiq kəliməsi ilə) uyğunluq təşkil edir .Yəni, ayədə  kəab (kəb sözünün cəmi) kəliməsi cəm halında gəlməsinin heç bir maneəsi yox idi.Ancaq,bu kəlimə ikili cəm şəkilində gəlibdir.[8]
  2. Əgər bu ayədə məqsəd,dəstəmaz alan şəxsin iki ayağından biri olsa,ciddi bir iradla üzləşəcəyik.O da budur k,ayənin dəstəmaz almağın necəliyini bəyan etmək məqamında olmasına baxmayaraq,yalnız bir ayağa işarə olunacaqdı.Belə olduğu təqdirdə,bu nəticəyə gəlmək olar ki, bir ayağa məsh çəkmək kifayət edir və nəinki kifayət edir,hətta bir ayaqdan artığına məsh çəkmək caiz deyildir.Ancaq,əhli sünnətin fətvasına əsasən, hər iki ayağı yumaq vacibdir.
  3. Başqa bir irad bundan ibarətdir ki,əgər bu nəzəri qəbul etsək,o zaman məsh çəkilərkən hansı topuqda sona çatması məsələsi anlaşılmaz olaraq qalacaqdır.[9] Bu mənada ki,əgər ayənin məqsədi ayağın kənarında yerləşən hər iki topuq olsa,belə bir irad yaranacaq ki,görəsən hansı topuğa doğru məsh çəkilməlidir? (və ya yuyulmalıdır.) və məshin və ya yumağın sonu hansı topuqdur?sağdakı ya soldakı topuq?Bütün bunlara əsasən,ikinci nəzər  (şiələrin qəbul etdiyi nəzər) doğru nəzər olaraq qəbul edilməlidir.
 
 

[1] Maidə 6,  «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْن ....».
[2] Safi,Mahmud ibn Əbdul Rəhim,əlcudul fi erabil quran,cild 6, səh 286, darur-rəşid,əl-iman müəssisəsi,dəməşaq,beyrut,dördüncü çap,1418 qəməri.
[3] Məkarim Şirazi,Nasir, Nümunə təfsiri, cild 4,səh 288,Darul kutubul İslamiyyə,ehran,birinci çap,1374 şəmsi,bax: Bəstani,Fuad Əfram,Mehyar, Rza, ərəb-fars əbcəs lüğəti,səh 730,İslami,Tehran,ikinci ççap,1375 şəmsi,əlcudul fi erabil quran,cild 6, səh 286.
[4] Bax: Şukani,Muhəmməd ibn Əli,Fəthul qədir,cild 2,səh 22Darul kəlamut-teyyib,Dəməşq,Beyrut,birinci çap, 1414 qəməri,Şeyx Mufid,Muhəmməd ibn Muhəmməd ibn Noman,əl-məqnəə,səh 44-45,Şeyx Mufidin min illiyinə həsr olunmuş konfrans,Qum,birinci çap,1413 qəməri
[5] Həmin mənbə,İbn Zohre Hələbi,Həmzə ibn ƏliĞəniyyətul nuzu ila əməliyyil usul vəl furuu,səh 58,imam Sadiq (ə) müəssisəsi, birinci çap,1417 qəməri.Bundan əlavə,lüğət kitabı olan Qamusu Quran kitabında bu mövzuya oxşar bir mətləb zikr olunubdur.Kitabın müəllifi yazır: “Kəbeyn kəliməsinin ikili cəmdə gəlməsi,hər iki ayaqda iki kəb olmasına işarədir.Qollar barəsində isə “əl mərafiq”  kəliməsinin cəm şəklində gəlməsində ümumi insanlar nəzərdə tutulur. Əks təqdirdə,məlumdur ki,hər bir şəxsin iki dirsəyi vardır.Əgər “iləl-kəb” deyilsəydi, burada məqsədin hər iki ayaqda olan iki topuq olduğu ehtimalı daha çox olardı.Bax: Qərəşi, Seyyid Əli Əkbər, Qamusu Quran,cild 6, səh, 113,Darul kutubil islamiyyə,Tehran,altıncı çap,1371 şəmsi. ”
[6] Corcani,Seyyid Əmir əbul Fəth Huseyni,Şahi təfsiri,cild 1,səh,31,novid,Tehran,birinci çap,1404 qəməri. Müəllif yazır : Ayədə kəbeyn gəlməsini özü buna dəlildir ki,burada məqsəd kəbe zənbub (topuq) deyil.Necəki,əhli sünnət iddia edir.Həqiqətdə kəbeyn,ayağın bəndidir.Necəki bəziləri belə deyirlər.Çünki,əgər kəbeyndən məqsəd zənbubeyn (iki topuq) olsaydı, gərək kəbeyn kəliməsi cəm halında gələrdi, nəinki ikili cəm halında.Çünki hər bir insanda dörd ədəd topuq vardır.Mirfəq kəliməsinin də cəm halında gəlməsi başqa bir ehtimala səbəb olmur.Çünki hər bir şəxsdə iki dirsək vardır.Bu səbəbdən də,mirfəq kəliməsinin cəm halında gəlməsində məqsəd bütün mükəlləflər nəzərdə tutulur.Əgər kəb kəliməsi də cəm halında gəlsəydi, artıq bunu da bütün mükəlləflərə aid etməyə ehtiyac qalmırdı.Çünki,cəm hər bir fərdə şamil olur.Bəs,kəb kəliməsinin ikili cəmdə gəlməsi buna dəlildir ki,hər bir mükəlləfin iki ədəd kəbi vardır,biri sağ ayaqda,digəri sol ayaqda.
[7] Seyyid Mürtəza,Əli ibn Huseyn,əl-İntisar fi infiradatil imamiyyə,səh,116,İslami nəşriyyarın ofisi,Qum,birinci çap,1415 qəməri.
[8] Cavadi Amuli,Abdullah,Təsnim təfsiri,Mühəqqiq,Şəfii,Huseyn,Fərahani,Muhəmməd,cild 22,səh 96,İsra,Aqum,1389 şəmsi.
[9] Bu iradın əslini Təsnim təfsirində görmək olar.Bax: Təsnim təfsiri,cild 22,səh 96.
Başqa dillərdə Q tərcümələr
Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

  • Məadın əqli və fitri dəlilləri nədir?
    5293 Qədim kəlam
    Sualın cavabı, fəlsəfədə olan üç məktəbin nəzəriyyəsini yəni Məşşa, işraq və hikməti mütəaliyə və həmçinin kəlami və irfani nəzəriyyəni açıqlamaqla, daha aydın olacaq. Alimlərin əsərlərində bu bəhsin tutumu, imkan, sübut, isbat və məadın cismani, ruhani ya hər iki formada necə baş verə biləcəyi bəhslərin hamısına şamildir. Bu ...
  • Təyin olunmuş ruziylə, insanın çalışmasının nə rabitəsi var?
    4284 Qədim kəlam
    Rizq və ruzu iki cürdür: Dalınca getdiyimiz ruzi və bizim dalımızca gələn ruzi. Rəvayətlərdə, bizim dalımızca gələn ruzi " talib rizq" və dalınca getdiyimiz ruzi "mətlub rizq" adlanmışdır. Talib və qəti ruzi, vücud, varlıq, ömür, şərait, mühit, ailə və istedad və sair ruzisidir ki, bu qism ruzi ...
  • İsmət məqamı ixtiyaridir, yoxsa icbari?
    3701 Din fəlsəfəsi
    Peyğəmbərlərin və məsumların (əleyhimus-salam) ismət məqamına malik olmaları şiə məzhəbinin mühüm etiqadlarından biri hesab olunur. Siz onun ətraflı izahına baxmaq üçün həmin saytın bu suallarına müraciət edə bilərsiniz: sual 1738 (sayt 1885), sual 1740 (sayt 2139) və sual 3026 (sayt 4594)
  • Sultan Məhəmməd Əlişah adı ilə tanınmış Molla Sultanəli Günabadi necə şəxsiyyət olub?
    5068 تاريخ بزرگان
    SoltanƏlişahadıilətanınmışhacıSultanMəhəmmədGünabadihicriqəməritarixinin sonəsrininarifvə
  • Təvəssül nədir? Quran və sünnətdə onun şəri bir iş olmasına dəlil nədir?
    10961 Qədim kəlam
    Müxtəlif dövrlərdə müsəlmanların arasında adi və rəvacda olan bir iş – mütəal Allahdan başqasına təvəssül etmək, peyğəmbərlərdən və ilahi övliyalardan kömək istəmək Allahın fellərində şərik qoşmaq mənasına deyildir. Əksinə, məqsəd budur ki, Allah-taala insanların istək və hacətlərini bu ilahi övliyaların varlıq bərəkəti ilə yerinə yetirir. Həqiqətdə bu ...
  • Təqlid ilə qəbul olunan islamı Allah qəbul edirmi?
    5099 Qədim kəlam
    Əgər axirətdə əqidəmizin hansı yolla və təqliddən başqa heç bir dəlil olmasa və ata babalarımızdan təqlid etdiyimizi bilirsək (o halda ki bilirik atalarımız heç bir alim və nəzər sahibi olan şəxsin təsiri altında olmamışdır) belə bir halda bizim heç bir üzrümüz yoxdur. Çünki bu cür fikir ...
  • Amerika fabriklərində hazırlanan üzüm mürəbbalarından yemək halaldır?
    3163 Nizamlar hüquq və əhkam
    Üzüm mürəbbasından istifadə etmək barədə istər Amerka fabriklərində hazırlanmış olsun olsun istər qeyri İslami ölkələrdə, sizin sualınızın araşdırmasında, əziz mərcəyi təqlidlərin dəftərlərindən aşağıdakı cavablar alınmışdır: Həzrəti ayətullah- ul- üzma Xameyi (Allah izzətin artırsın)Əgər məstedici olmasa və yəqininiz də olmasa ki qeyri əhli kitab kafirin bədəni rütubət halında onunla ...
  • Görəsən nəfsin saflaşdırılmasında ustadın (müəllim) olması zəriridirmi?
    3340 Əməli əxlaq
    Aydın məsələdir ki, belə bir çətin yolda əxlaq ustadının olması zəruridir. İlkin surətdə insanın əxlaq ustadı Allah- Taala özüdür. Çünki, insanı ilk gündən fitrətin (daxilən) vasitəsi ilə yaxşılıqlara doğru sövq etmişdir. Həmçinin bu yolda insanlara yardımçı olaraq Peyğəmbərlər də göndərmişdir. Əgər bu yolda bundan əlavə əməlləri saleh və mömin bir ...
  • Имам Заманын (әҹ) бөјүк гејбәтиндән сонра әксәр алимләрин вилајәти-фәгиһ һаггында нәзәрләри нәдир?
    3872 Nizamlar hüquq və əhkam
    Мин илдән чохдур ки шиә алимләри вилајәт-фәгиһ мәсәләси, онун һүдудлары вә ихтијарлары барәсиндә мүхтәлиф нәзәријәләр верирләр. Әбус-Сәлаһ Һәләби вә ибни Идрис кими алимләр өз китабларындан бу һагда хүсуси фәсл ачмыш вә Имам Заманын (әҹ) наиби мөвзусуда ајрыҹа бәһс етмишләр. Бәзи алимләри исә мүхтәлиф ...
  • Alim və fazil kimə deyirlər və fərqləri nədir?
    5851 Nəzəri əxlaq
    Elm və bilik, cahillik və nadanlığın əksidir. Elm və biliyə sahib olan şəxsə alim deyilir. Amma fəzl, bir şeyin artıq olmağına deyilir. Və onun ziddi nöqsandır. Başqalarına nisbətdə üstünlüyü olan şəxsə fazil deyirlər. Bu cəhətdən demək olar ki, hər bir elm üstünlükdür, amma hər üstünlük elm deyil. ...

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    116436 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    89203 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    68133 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    51896 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    44166 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    36988 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    25942 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    25247 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • islam sözünün mənası Ali- imran surəsinin 19- cu ayəsinə əsasən nədir?
    24599 Təzə kəlam
    İslam sözü lüğətdə "Allahın" müqabilində kamil surətdə təslim olmaq" deməkdir. Yəni heç bir qeyd və şərt olmadan ilahi qanunlara tabe olmaq. Din deyəndə isə "bəşəriyyətin bütün hallarda (ictimai və fərdi) ilahi qanunlara əsaslanması və Allahla insanların rabitəsi" başa düşülür. Bu səbəbdəndə bütün əsrlərdə peyğəmbərləri qəbul etmək onların gətirdiyi dinə (qeyd- ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    22800 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...