جستجوی پیشرفته
بازدید
9101
آخرین بروزرسانی: 1392/09/04
خلاصه پرسش
آیا آیه: «أفإن مات أوقتل انقلبتم على أعقابکم»، جمله خبریه است یا انشائیه؟ معنای تردیدی که در کلام خداوند بین قتل و موت آمده چیست؟
پرسش
آیا آیه: «أفإن مات أوقتل انقلبتم على أعقابکم»، جمله خبریه است یا انشائیه؟ معنای تردیدی که در کلام خداوند بین قتل و موت آمده چیست؟
پاسخ اجمالی
در «جنگ احد» تعدادی از مسلمانان، نگهبانی و محافظت از کوه عینین (رماة) را رها کردند و مشرکان از همان‌جا به آنان یورش بردند؛ در این زمان جنگ برای مسلمانان بسیار سخت شد و امید به پیروزی کم رنگ گردید. در این حال شایعه‌‌ای در میان مسلمانان پیدا شد که اوضاع را بدتر کرد. شایعه از این قرار بود که محمد(ص) پیامبر اسلام کشته شده است. این شایعه سبب شد بسیاری از مسلمانان میدان را ترک کنند، به گونه‌‌ای که گویا مرگ پیامبر برای آنان به مانند تمام شدن دین اسلام بوده است. در این هنگام بعضى گفتند: محمد کشته شد، تسلیم مشرکان شوید که آنان برادران شمایند و برخى نیز گفتند اگر هم محمد(ص) شهید شده باشد، آیا ما نیز نباید راه پیغمبرمان را برویم و کشته شویم. در این هنگام، این آیه نازل شد[1]: «وَ ما مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى‏ عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرینَ».[2]
خداوند در این آیه حقیقتى را به مسلمانان مى‌‌آموزد و آن این‌‌که اسلام آئین فرد پرستى نیست و به فرض که پیامبر در این میدان شربت شهادت مى‌‏نوشید؛ وظیفه مسلمانان بدون تردید ادامه مبارزه بود؛ زیرا با مرگ یا شهادت پیامبر، اسلام پایان نمى‌‌یابد بلکه اسلام آئین حقى است که تا ابد جاودان خواهد ماند.[3]
همچنین نقل شده است؛ علی(ع) در زمان حیات رسول خدا(ص) گفت: در قرآن آمده «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِکُمْ» به خدا قسم اگر او فوت کند یا کشته شود، بر چیزی که او به خاطر آن جنگیده، می‌‌جنگم و چه کسی بر این عمل مقدم‌‌تر و بهتر است از من، در حالی‌که من برادر، وارث و پسر عموی او هستم».[4]
اما بخش «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ» آیه، در جهت بیان تردید نیست، بلکه تنها در مقام بیان تمام فرضیه‌‌های مسئله است به این‌که در هر دو حالت باید از راه پیامبر اسلام محافظت شود و نباید برگشت به دین گذشته کرد؛ بنابر این همزه در این جمله استفهام انکاری بوده،[5] و آیه نیز در انکار گرفتن همین مطلب است، نه این‌‌که خداوند در مسئله تردید و جهل به حقیقت داشته باشد، که این صفت از خداوند محال است.
 

[1]. واحدی، علی بن احمد، اسباب نزول القرآن، تحقیق: زغلول، کمال بسیونی، ص 128 – 129، دارالکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، 1411ق.
2. آل عمران، 144، «و محمد (ص) نیست مگر پیامبرى از طرف خدا که پیش از او نیز پیامبرانى بودند و از این جهان در گذشتند، اگر او نیز به مرگ یا شهادت درگذشت باز شما به دین جاهلیت خود رجوع خواهید کرد؟ پس هر که مرتد شود به خدا ضررى نخواهد رسانید و خود را به زیان انداخته و هر کس شکر نعمت دین گذارد و در اسلام پایدار ماند البته خداوند جزاى نیک به اعمال شکرگزاران عطا خواهد کرد».
[3]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 3، ص 116، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1374ش.
[4]. فرات کوفی، ابوالقاسم، تفسیر فرات الکوفی، تحقیق، محمودی، محمد کاظم، ص 96، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، تهران، چاپ اول، 1410ق.
[5]. صافی، محمود بن عبد الرحیم، الجدول فی اعراب القرآن، ج 4، ص 323، دار الرشید، مؤسسة الإیمان، دمشق‏، بیروت، چاپ چهارم، 1418ق.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933892 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630842 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    586325 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457498 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452877 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403967 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389769 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385864 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342639 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    335286 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...