جستجوی پیشرفته
بازدید
172
آخرین بروزرسانی: 1398/12/29
 
کد سایت fa101358 کد بایگانی 118086 نمایه امت‌ها و نامه‌ی اعمال در قیامت
طبقه بندی موضوعی تفسیر
اصطلاحات معاد (رستاخیز)
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
معنای جاثیه چیست؟ در این سوره آمده است که در قیامت، هر امتی به سوی کتابش خوانده می‌شود. پس جوامعی که هیچ کتابی بر آنها نازل نشده، در قیامت تکلیفشان چیست؟
پرسش
در آیه‌ی 28 سوره‌ی جاثیه آمده است: «در آن روز هر امتی را می‌بینی بر زانو نشسته، هر امتی به سوی کتابش خوانده می‌شود و امروز جزای آنچه را انجام می‌دادید به شما می‌دهند». می‌خواستم بدانم کشورهای پر جمعیتی؛ مثل چین و هندوستان و خیلی از کشورهای دیگر که اصلاً هیچ کتابی بر آنها نازل نشده، در روز قیامت تکلیفشان چیست؟ و چگونه به حسابشان رسیدگی می‌شود، در حالی‌که اصلاً پیامبری نبوده که آنها را انذار کند؟!
پاسخ اجمالی

قرآن کریم در آیه‌ی 28 سوره‌ی جاثیه ترسیمی از صحنه‌ی قیامت ارائه می‌کند و می‌فرماید: در آن‌روز هر امتى را می‌بینى که بر سر زانو نشسته است؛ هر امتى را صدا می‌‏زنند تا نامه‌ی عمل خود را ببینند و آن‌گاه می‌‏گویند: امروز جزایتان، خود آن اعمالى است که انجام می‌دادید: «وَ تَرى‏ کُلَّ أُمَّةٍ جاثِیَةً کُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى‏ إِلى‏ کِتابِهَا الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ».

آنچه در مورد این آیه می‌توان گفت این است که:

  1. واژه‌ی ‌«جاثیة» اسم فاعل از مصدر «جثو» به معناى نشستن بر روى دو زانو است؛[1] یعنى به حالت نیم‌خیز، آن‌گونه که مدّعى در پیش‌گاه قاضى می‌‏نشیند.[2] از این تعبیر استفاده می‌‏شود که در گذشته، ارباب دعوا در محکمه در برابر قضات به این صورت می‌‏نشستند، تا از دیگران مشخص شوند. در قیامت نیز همه در آن دادگاه بزرگ بر سر زانو می‌‏نشینند تا محاکمه آنها صورت پذیرد.[3]

البته، ممکن است این تعبیر نشانه‌ی آمادگى آنها براى پذیرش هر فرمان و حکم باشد؛ زیرا افرادى که به حالت آماده‌باش نشسته‌‏اند، بر سر زانو می‌‏نشینند. و یا این‌که اشاره به ضعف و ناتوانى و هراس و وحشتى است که آنها را فرا می‌‌‏گیرد. و یا این‌که اشاره به جمعیت انبوه و متراکم و یا گروه گروه باشد؛ اشاره به تراکم انسان‌ها در دادگاه عدل الهى، و... .[4]

  1. هر امتى به سوى کتابش خوانده می‌‏شود و به آنها می‌‏گویند: امروز جزاى آنچه را انجام می‌‏دادید به شما می‌‏دهند: «کُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى‏ إِلى‏ کِتابِهَا الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ».

معنای این بخش از آیه این است که هر امتى در برابر نامه‌ی عملش قرار می‌‏گیرد تا به حسابش رسیدگى شود؛ زیرا در ادامه‌ی آن آمده است: «امروز جزا داده می‌‌‏شوید هر آنچه را که انجام داده‌اید»؛ لذا معناى آیه این است که تو (رسول خدا(ص)) و هر بیننده دیگرى جوامع و امت‌ها را می‌‏بینید که با خضوع و ترس، بر زانو نشسته، و هر امتى به سوى کتاب مخصوص به خودش، یعنى نامه‌ی اعمالش دعوت می‌‏شود، و به ایشان گفته می‌‏شود: امروز پاداش چیزهایی به شما داده می‌شود که انجام داده‏‌اید.

بنابر این، «کتاب» موجود در آیه همان نامه‌ی اعمالى است که تمام نیکی‌ها و بدی‌ها، از گفتار و رفتار انسان‌ها در آن ثبت است. و به فرموده قرآن کریم، هیچ کار کوچک و بزرگى نیست، مگر این‌که آن‌را ثبت کرده و برشمرده است: «لا یُغادِرُ صَغِیرَةً وَ لا کَبِیرَةً إِلَّا أَحْصاها».[5]

ضمناً از ظاهر این آیه استفاده می‌‏شود که در روز قیامت علاوه بر نامه‌ی اعمال فردی که فرد فرد انسان‌ها دارند، - بر اساس آیه‌ی «وَ کُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِی عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ کِتاباً یَلْقاهُ مَنْشُوراً»،[6]- هر امت و جامعه‌ای هم نامه‌ی عملى مخصوص به خود دارد.[7] البته این برداشت با توجه به این‌که انسان هم اعمال فردى و هم اعمال اجتماعی دارد، طبیعى به نظر می‌رسد.

تعبیر به «تدعى» بیان‌گر آن است که از انسان‌ها دعوت می‌‏شود که نامه‌ی اعمال خود را مشاهده کنند و بخوانند: «اقْرَأْ کِتابَکَ کَفى‏ بِنَفْسِکَ الْیَوْمَ عَلَیْکَ حَسِیباً»؛[8] نامه‌ی اعمالت را بخوان، کافى است که خود حسابگر خویش باشى.[9]

بنابر این، منظور از کتاب در این‌جا چنان‌که اکثر مفسران گفته‌اند، نامه‌ی اعمال انسان است؛ یعنی اعمالی را که فرشتگان رقیب و عتید مکتوب کرده‌اند.[10]

  1. البته بعضى هم گفته‌‏اند منظور از «کُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى‏ إِلى‏ کِتابِهَا»، هر امّتى به سوى کتابى که بر پیامبرشان نازل شده است، فراخوانده می‌شوند، تا از آنان جویا شوند که با این کتاب چگونه رفتار نموده‌‏‌اند؟.[11]
  2. با فرض پذیرش چنین معنایی، امت‌هایی که برای آنها پیامبر و کتابی فرستاده نشد، مورد بازخواست قرار نخواهند گرفت؛ به دلیل آن‌که فرمود: «... وَ ما کُنَّا مُعَذِّبینَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً... ».[12]

لذا آنان همین‌که به آموزه‌های دست نخورده فطرت انسانی خود عمل کنند، برایشان کافی است.

 البته بسیاری از پیامبران؛ از جمله پیامبر اسلام(ص) رسالت جهانی داشتند، و از طریق اعزام مبلغان به سرزمین‌های دیگر و یا نوشتن نامه و فرستادن پیام رسالت خویش به سران آن کشورها حجت را بر آنها تمام نمودند؛[13] و اگرچه می‌توان تصور کرد ‌که در سده‌های گذشته، برخی جوامع از تعالیم دینی بی‌اطلاع بودند، اما اکنون چنین تصوری با این همه پیش‌رفت رسانه‌ای و ارتباطی بسیار دور از ذهن به نظر می‌رسد.

 


[1]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏18، ص 177، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

[2]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏9، ص 120، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[3]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏21، ص 279، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[4]. ر. ک: همان، ص 279- 280.

[5]. کهف، 49.

[6]. اسراء، 13.

[7]. المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏18، ص 177.

[8]. اسراء، 14.

[9]. ر. ک: تفسیر نمونه، ج ‏21، ص 279- 280

[10]. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج ‏16، ص 175، قاهره، دار الکتب المصریة، چاپ دوم، 1384ق.

[11]. ر. ک: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏9، ص 120؛ الجامع لأحکام القرآن، ج ‏16، ص 175.

[12]. اسراء، 15.

[13]. ر. ک: «رسانندگان نامه‌های پیامبر(ص) به پادشاهان»، 102952؛ «پیامبر اسلام(ص) و دعوت از سران کشورها برای اسلام آوردن )، 41701.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    917251 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    592962 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    525975 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    445932 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    425510 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    380659 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    378300 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    364459 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    334796 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    322854 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...