جستجوی پیشرفته
بازدید
124
آخرین بروزرسانی: 1399/11/29
خلاصه پرسش
فیلسوفان و عارفان برجسته‌ای مانند ابن عربی از مکتب سوفسطائی دفاع می‌کنند؛ پس چرا فیلسوفان معاصر به مبارزه با این تفکر می‌پردازند؟!
پرسش
سلام؛ علامه طباطبائی برای مبارزه با تفکر سوفسطائی به میدان مباحث نظری وارد شد و کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم را نوشت. اما می‌بینیم که بزرگ فلاسفه و عرفای اسلامی(ابن عربی) اقرار میکند که نزدیک‌ترین مکتب به ما که وجودات را تخیلات می‌دانیم؛ مکتب سوفسطائی است. و این کمال بحث وجود ذهنی در فلسفه است: «فالحضرة الوجودیة إنما هی حضرة الخیال ثم تقسم ما تراه من الصور إلى محسوس و متخیل و الکل متخیل و هذا لا قائل به إلا من أشهد هذا المشهد فالفیلسوف یرمی به و أصحاب أدلة العقول کلهم یرمون به و أهل الظاهر لا یقولون به نعم و لا بالمعانی التی جاءت له هذه الصور و لا یقرب من هذا المشهد إلا السوفسطائیة...». (الفتوحات المکیة، ج 3، ص 525).
پاسخ اجمالی

تفکر سوفسطائی تفکری مخرب؛ بلکه بنیان‌کن هر اندیشه و تفکر است؛[1] از این‌رو اندیشمندان بزرگ به تبیین سستی و بطلان آن می‌پردازند تا بتوانند معارف حقیقی را بر مبانی استوار تبیین کنند؛ در هر صورت تفکر و اندیشه سوفسطائی، اندیشه‌ای نیست که هیچ دانشمندی بتواند از آن دفاع کند.

اما مقصود ابن عربی از این جملات، آن است که وجود به معنای مستقل و بی‌نیاز، منحصر در ذات خداوند است و بقیه‌ی موجودات نمود آن بود هستند.[2] و یا به تعبیر وی، غیر ذات خداوند، خیال وجود هستند؛ فیلسوفان عادی و استدلال‌گران سطحی‌نگر، توان درک این مطلب که از اساسی‌ترین مباحث عرفانی است را ندارند؛ سوفسطائیان از این‌ نگاه که موجودات ظاهری را خیال وجود می‌دانند به آنچه عارفان در صدد اثبات آن می‌باشند، نزدیک هستند؛ البته از دیدگاه دیگر، این سخن سوفسطائیان که مطلق هستی را انکار کرده و تمامش را خیال می‌پندارند، سخنی باطل است.

از این رو در تشبیه و شبیه‌دانستن اندیشه‌ای به اندیشه دیگر باید به جهت شباهت نیز دقت نمود، نه این‌که به محض اعلام تشابه دو چیز، آن دو را در همه‌ی خصوصیات و جهات مشابه دانست.

به عنوان نمونه اگر آسمان و دریا را در آبی بودن شبیه هم بدانیم، این بدان معنا نیست که آن دو در همه جهات با هم شبیه هستند.

 بنابراین تنافی و تعارضی میان این سخن ابن عربی و منکران تفکر سوفسطائی وجود ندارد. 

 


[1]. ر. ک: (سوفسطایی و شکاکیت)، 89310.

[2]. ر. ک: (وحدت وجود)، 4639.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    642292 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    470176 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    467588 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    425458 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    395211 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    393481 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    352758 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    339423 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    328578 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    311047 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...