جستجوی پیشرفته
بازدید
109
آخرین بروزرسانی: 1399/12/02
خلاصه پرسش
ضرب المثل معروف «خنده بر هر درد بی‌درمان دواست»، آیا منبع دینی دارد؟ و آیا در متون دینی به خنده‌ی زیاد سفارش شده است؟
پرسش
این‌که می‌گویند «خنده بر هر درد بی‌درمان دواست»، آیا منبع روایی و دینی دارد؟ در روایت است «اضحکوا علی الدنیا فانها یضحک علیکم»؛ (بخندید به دنیا و الا او به شما می‌خندد). با توجه به آموزه‌های دینی ما که مؤمن باید خنده‌ و لبخندش در صورتش باشد، و حزن و غمش در دلش، و مؤمن باید با ابتسام و مبتسم باشد، لطفاً این روایت را برای ما ریشه‌یابی کنید. چون الان در دنیا یک تخصص، بلکه یک فوق تخصص در درمان بیماری‌های روحی و افسردگی و بیماری‌های نفسانی به وسیلهی لبخند و به وسیله ادخال سرور داریم. ما در حال تحقیق هستیم و به جاهای زیبایی رسیدیم و این فناوری علمی و تحقیقی با تحقیقات ناقصی که انجام داده‌ایم ریشه در آموزه‌‌های نورانی قرآن و اهل‌بیت(ع) دارد. لطفا ما را در این امر یاری فرمایید.
پاسخ اجمالی

آنچه در مورد پرسش مطرح شده در موضوع خنده درمانی می‌توان گفت این است که:

  1. ظاهرا عبارت «خنده بر هر درد بی‌درمان دوا است»، یک ضرب المثل است که اشعاری هم بر اساس آن سروده شده است. اما مسلم است که این ضرب المثل مبنای قرآنی، یا روایی ندارد؛ لذا باید روان‌شناسان آن‌را بررسی کنند که آیا خنده‌ی زیاد تمام مشکلات و بیماری‌های جسمی و روحی انسان را درمان می‌کند؟ که به نظر می‌رسد این‌گونه نباشد. البته بدیهی است که داشتن روح و روان سالم منحصرا با خنده میسر نمی‌شود؛ چرا که اگر این‌گونه بود پزشکان و متخصصان علم البدان باید برای ده‌ها بیماری جسمی و روحی بیماران خود، داروی خنده را تجویز می‌کردند و نیازی به این همه داروهای مختلف شیمیایی نبود.
  2. آنچه در متون دینی در مورد خنده آمده، سفارش به خنده‌ی زیاد و قهقه نشده است، بلکه بر عکس خنده‌ی زیاد مورد نکوهش قرار گرفته است. در قرآن کریم آمده است: «فلیضحکوا قلیلا و لیبکو کثیرا»؛

 

[1] کمتر بخندید و بیشتر گریه کنید.

در ذیل این آیه از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است: «لو تعلمون ما اعلم لضحکتم قلیلا و لبکیتم کثیرا»؛[2] اگر آنچه را من می‌دانم شما هم می‌دانستید، کم می‌خندیدید و بسیار می‌گریستید.

در سفارش‌های حضرت داوود(ع) به فرزندش حضرت سلیمان(ع) هم آمده است: فرزندم بپرهیز از خنده‌ی زیاد که خنده‌ی زیاد در قیامت بنده را در حال خواری و حقارت رها می‌کند: «أَنَّ دَاوُدَ قَالَ لِسُلَیْمَانَ عَلَیْهِ السَّلَامُ: «یَا بُنَیَّ، إِیَّاکَ وَ کَثْرَةَ الضَّحِکِ، فَإِنَّ کَثْرَةَ الضَّحِکِ تَتْرُکُ الْعَبْدَ حَقِیراً یَوْمَ الْقِیَامَةِ».[3]

از امام صادق(ع) نیز در نکوهش خنده‌ی زیاد آمده است: «کَثْرَةُ الضَّحِکِ تُمِیتُ الْقَلْبَ وَ قَالَ کَثْرَةُ الضَّحِکِ تَمِیثُ الدِّینَ کَمَا یَمِیثُ الْمَاءُ الْمِلْحَ»؛[4] خنده‌ی زیاد قلب و دین را می‌می‌راند، آن‌گونه که آب نمک را محو می‌کند.

در سخنی دیگر، آن‌حضرت از رسول خدا(ص) نقل می‌کند شوخى زیاد آبرو را می‌برد و خنده‌ی بسیار ایمان را نابود می‌کند: «عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ کَثْرَةُ الْمِزَاحِ یَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْهِ وَ کَثْرَةُ الضَّحِکِ یَمْحُو الْإِیمَان».‏[5]

  1. همان‌گونه که می‌دانیم خنده از لبخند بالاتر است و اثرات مثبت خنده می‌تواند در لبخند هم وجود داشته باشد؛ برای همین است که در متون دینی، متبسم بودن به عنوان یک ویژگی پسندیده برای مؤمنان، مطرح شده است. در مکتب اسلام شخص مؤمن شوخ طبع و خوش‌مشرب است؛ اما آن‌را در قالب تبسم ابراز می‌کند.
    امام صادق(ع) در این مورد فرمود: «ضَحِکُ الْمُؤْمِنِ تَبَسُّمٌ»؛[6] خنده‌ی مؤمن، لبخند است.

 و شادى مؤمن در چهره‌ی او است:‏« وَ قَالَ ع فِی صِفَةِ الْمُؤْمِنِ الْمُؤْمِنُ بِشْرُهُ فِی وَجْهِه».‏[7]

  1. بنابر این، هر خنده‌ای مورد تأیید اسلام نیست و مواردی، مانند قهقهه زدن از ویژگی‌های شیطان بوده و مورد نکوهش قرار گرفته است: «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْقَهْقَهَةُ مِنَ الشَّیْطَانِ».[8]

لذا همان‌گونه که اشاره کردیم با توجه به واقعیت خارجی نیز این موضوع قابل پذیرش نیست که هر دردی را با خندیدن می‌توان درمان کرد؛ از این‌رو خنده‌هایى که با صداى قهقهه باشد و یا خنده‌هایى که آلوده به گناهانی؛ مانند غیبت، تمسخر و استهزا، ... باشد؛ مورد مذمت و نهى است: «...یَا أَبَا ذَرٍّ وَیْلٌ لِلَّذِی یُحَدِّثُ فَیَکْذِبُ لِیُضْحِکَ بِهِ الْقَوْمَ...»؛[9] رسول خدا(ص) در سفارشات خویش به اباذر فرمود: وای بر کسی که با سخن دورغ بخواهد دیگران را بخنداند.

بر این اساس، خنده اگر به صورت تبسم باشد نشان از اخلاق نیکوی انسان مؤمن است و نشانگر رضایت بنده نسبت به مقدرات الهی است که به طور طبیعی آرامش روحی و روانی را به دنبال خواهد داشت، در نتیجه برخی از افسردگی‌ها و بیماری‌های انسان برطرف خواهد شد؛ اما این‌گونه نیست که برای هر درد بی‌درمانی نسخه‌ی شفابخش باشد.

  1. متنی که در پرسش مطرح شده است: «اضحکوا علی الدنیا فانها  یضحک  علیکم»، در منابع یافت نشده است؛ اما با فرض پذیرش، این به معنای خنده‌ی مورد بحث نیست، بلکه خنده بدین معنا است که به دنیا با نگاه تمسخر و بازیچه بنگرید که اگر نگاهتان به دنیا این‌گونه نباشد، شما بازیچه‌ی دنیا قرار خواهید گرفت.

 


[1]. توبه، 82.

[2]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏5، ص 8، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[3]. حمیری، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد، ص 69، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1413ق.

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 664، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.    

[5]. شیخ صدوق، امالی، ص 270، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[6]. کافی، ج ‏2، ص 664.

[7]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 533، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.                     

[8]. کافی، ج ‏2، ص 664.

[9]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج ‏12، ص 251، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    642335 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    470197 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    467595 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    425483 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    395216 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    393486 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    352776 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    339436 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    328598 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    311052 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...