جستجوی پیشرفته
بازدید
10470
آخرین بروزرسانی: 1391/01/31
 
کد سایت fa18616 کد بایگانی 18023 نمایه مقدم داشتن دیگران در دعا
طبقه بندی موضوعی Practical|عبادت زهرا س|دعا
اصطلاحات دعا ، دعوت
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
با توجه به این که در دعاهای قرآنی اولویت با خود شخص است سپس دیگران، و وجود آیاتی چون \"علیکم انفسکم\"، اما می بینیم که حضرت زهرا (س) در دعاهایش دیگران را بر خود مقدم می دارد، این مسئله را چگونه توجیه می کنید؟
پرسش
با توجه به این که در دعاهای قرآنی اولویت با خود شخص است، سپس نزدیکان و در آخر دیگر مؤمنان، و وجود آیاتی چون «علیکم انفسکم»! و از طرفی وجود روایاتی مانند این که حضرت زهرا (س) ابتدا برای دیگران دعا می کردند بعد برای خود،! این تناقض ظاهری را چگونه توجیه می کنید؟ ما کدام ترتیب را انجام دهیم؟
پاسخ اجمالی

در مقام تزکیه و اصلاح نفس، انسان باید خود را بر دیگران مقدم بدارد و این دستور صریح قرآن و روایات است؛ زیرا بدون تزکیه نفس خویش، هدایت دیگران کمتر تحقق پیدا می کند، اما در مقام دعا و درخواستِ حاجتی از خدا، بسیار مناسب است که انسان دیگری را بر خود ترجیح دهد، و در روایات ما بر این مطلب بسیار سفارش شده است؛ زیرا این کار نه تنها برآورده شدن حاجت انسان را به تأخیر نمی اندازد، بلکه باعث برآورده شدن هر چه زود تر حاجت، آن هم به میزان بیشتر می شود.

پاسخ تفصیلی

به نظر می رسد بین مقام تزکیه نفس و دوری از گناه و مقام دعا و درخواست از پروردگار، در پرسش خلط و اشتباهی صورت پذیرفته است؛ زیرا در جایگاه اول؛ یعنی مسئله اصلاح نفس و دوری از گناه، آنچه از آیات قرآن و روایات استفاده می شود؛ این است که انسان باید خود را بر دیگران مقدم بدارد. قرآن کریم ضمن توصیه بر دوری از آتش جهنم و پاک کردن نفس از رذایل اخلاقی به واسطه تزکیه نفس، به انسان های مؤمن چنین می گوید: «ای کسانی که ایمان آورده اید، به خودتان بپردازید و خود را (از ضلالت و گمراهی و عصیان) حفظ نموده و نگهدارید. هرگاه شما هدایت یافتید آنکس که گمراه شده است به شما زیانی نمی رساند". [1] یا این که در آیه دیگری از قرآن چنین آمده است: «ای کسانی که ایمان آورده اید، خودتان و کسانتان را از آتشی که سوخت آن مردم و سنگ است، حفظ کنید». [2] (یعنی با گناه کردن خود را دچار چنین آتشی نکنید.)

 

همان طور که ملاحظه می کنید، در این جا بحث از دعا و نیایش و... نیست، بلکه جایگاه، جایگاه اصلاح نفس و دوری از رذایل اخلاقی است که در آن لازم است انسان خود و نزدیکانش را بر دیگران مقدم نماید؛ البته این به معنای ترک امر به معروف و نهی از منکر نیست؛ زیرا خود انجام واجبات از راه های اصلاح نفس است، و نباید به بهانه خودسازی خود آنها را ترک نمود.

 

اما مقام دعا و طلب حوائج، در این جایگاه همچنان که از روایات ما استفاده می شود، و به فراوان هم به آن اشاره شده است، قضیه بر عکس است؛ زیرا طبق سفارشات حضرات معصومین (ع) در این جا بهتر، مقدم داشتن دیگران بر خود است، همچنان که در داستانی که امام مجتبی (ع) درباره رفتار مادر بزرگوارشان نقل فرموده اند و در متن سؤال مطرح شده، حضرت زهرا (س) در پاسخ سؤال امام مجتبی (ع) درباره دعا فرمودند: «الجار ثم الدار»؛ اول همسایه (دیگران) سپس خودمان. [3]

 

یا در جای دیگر از امام سجاد (ع) چنین روایت شده است: «همانا ملائکه هرگاه می شنوند انسانِ مؤمنی در نبود برادر مؤمن خودش برای او دعا می کند و یا از او به نیکی یاد می کند خطاب به او، می گویند: چه برادر خوبی هستی، برای برادر مؤمنت دعای خیر می کنی، در حالی که او پیش تو نیست و از او به نیکی یاد می کنی، به راستی که خدا دو برابر آنچه را برای برادرت خواسته ای به تو عطا می کند و ...». [4]

 

از این قبیل روایات در منابع حدیثی بسیار به چشم می خورد؛ به عنوان نمونه، در کتاب «وسائل الشیعه» بابی تحت عنوان، «بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْإِنْسَانِ الدُّعَاءَ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الدُّعَاءِ لِنَفْسِهِ» (مستحب بودن ترجیح دعای برای دیگران قبل از دعا برای خود)، قرار داده شده است و در آن جا روایات بسیاری در رابطه با ترجیح دعا برای دیگران، قبل از دعا برای خود آورده شده است.

 

برای آگاهی بیشتر نمایه «دعا برای همسر گمراه و بستگان»، سؤال 14979 (سایت: 14755)   را مطالعه کنید.

 



[1] . مائده، 105.

[2] . تحریم، 6.

[3] . شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 7، ص 112، بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْإِنْسَانِ الدُّعَاءَ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الدُّعَاءِ لِنَفْسِهِ، مؤسسه آل البیت، قم.

[4] . همان، ص111.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • آیا جهادی بالاتر از جهاد با شمشیر وجود دارد؟
    11171 درمان رذائل اخلاقی
    در روایات، جهاد به اعتباری بر دو قسم تقسیم شده است؛ جهاد اکبر و جهاد اصغر. ۱. مراد از جهاد اصغر جنگ با شمشیر و اسلحه است که در مقابل دشمنان صورت می‌گیرد. و خداوند متعال در این باره می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ ...
  • آیا خندیدن در مسجد گناه است؟
    5436 حدیث
    خدای متعال در آیه 18 سوره جن می‌فرماید: «وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدا»؛ مسجدها ویژه خدا می‌باشند پس (در آن‌جا) غیر از خدا کسی را نخوانید. در منابع حدیثی نیز روایاتی درباره خندیدن در مسجد وجود دارد: 1. رسول خدا(ص) فرمود: «اَلضِّحْکُ فِی الْمَسْجِدِ ...
  • آیا تطهیر کردن با دستمال کاغذی (کاغذ توالت) ممکن است؟
    35281 گوناگون
    استفاده از کاغذ توالت فقط برای طهارت از مدفوع جایز است.[1] ولی طهارت از ادرار حتما باید با آب باشد.[2] در جاهایی که آب در اختیار ندارید می توانید با کاغذ توالت یا هر چیز دیگر بدن خود را خشک کرده تا نجاست به جاهای ...
  • آیا برخی از کارها و جایگاه‌های انسان دارای ارزش ذاتی بوده و بر کارها و جایگاه‌های دیگر برتری دارند؟
    2291 گوناگون
    بدیهی است که در میان شغل‌های موجود در جوامع بشری، برخی بر برخی دیگر فضیلت و برتری دارند؛[1] و به عنوان نمونه با توجه به آیات و روایات می‌توان شغل‌های زیر را دارای جایگاه و ارزش ویژه‌ای دانست.کشاورزی: با توجه به نیاز بشر در ...
  • سلمان فارسی از ابتدا تا پذیرش اسلام، چه مسیری را طی کرد و سرانجامش چه شد؟
    27107 تاريخ بزرگان
    سلمان فارسی، دهقان‌زاده‌ای ایرانی بود که در شهر مدینه، پیامبر اکرم(ص) را دید و به او ایمان آورد. حضرتشان نیز او را خرید، آزاد کرد.سلمان در دوران زندگی پیامبر(ص) از یاران بزرگ و مورد علاقه‌ی ایشان بود، تا جایی که پیامبر درباره‌اش فرمود: «سلمان از ما اهل‌بیت است». ...
  • آیا این همه فضایلی که برای امام علی(ع) بیان شده – از جمله هزار رکعت نماز در یک شب - قابل پذیرش است؟!
    3909 خصوصیات و مناقب
    امام علی(ع) انسانی است که تمام متفکران و شخصیت‌‌های دنیا، چه مسلمان و چه غیر مسلمان، در برابر عظمتش سر تعظیم فرود آورده و حضرتشان را ستوده‌‌اند. گرچه شاید برخی نقل‌های غلوآمیز و غیر قابل اعتماد نیز وجود داشته باشد، اما روایات صحیح بسیاری وجود دارند که مجموعه ...
  • رابطه میان عرفان و اخلاق عرفانی چیست؟
    4508 عرفان و اخلاق
    درباره ارتباط میان عرفان و اخلاق عرفانی باید گفت: پژوهشگران علوم دینى پس از مطالعه آثار موجود در تمدن اسلامى که به ارزش‌هاى الهى و کمالات انسانى پرداخته‌اند، با دو گونه آثار نظام‌مند مواجه شدند: یکى آثار عرفانى که آینه علم سلوک هستند و دیگرى آثار اخلاقى که ...
  • آیا زن حائض می تواند برای یاد خدا، به حالت نماز بیایستد و به صورت ظاهری در نماز جماعت شرکت کند؟
    26176 حیض و نفاس
    پرسش شما از دو بخش زیر تشکیل شده است: 1-آیا زن حائض می تواند برای یاد خدا، به حالت نماز بیایستد؟ 2- آیا زن حائض می تواند در نماز جماعت اداره به شکل ظاهری شرکت کند؟ که به ترتیب به پاسخ آنها می پردازیم. اول: از آنجایی که انسان در دنیای خاکی و مادی ...
  • آیا محدث نوری از نوشتن کتاب فصل الخطاب پشیمان شد؟
    10272 تألیفات شیعی
    این که آیا تحریفی در قرآن کریم انجام شده یا خیر، موضوعی است که بحث های بسیاری را در بین دانشمندان اهل سنت و شیعه برانگیخته است؛ زیرا برخی کتاب هایی که از دیدگاه این دو گروه معتبرند، شامل روایاتی هستند که از آن، بوی تحریف قرآن ...

پربازدیدترین ها