جستجوی پیشرفته
بازدید
11265
آخرین بروزرسانی: 1398/11/06
خلاصه پرسش
اصطلاح ام المؤمنین چگونه به وجود آمد؟
پرسش
اصطلاح ام المؤمنین چگونه به وجود آمد؟
پاسخ اجمالی

ام المؤمنین اوّلین‌بار در زمان پیامبر اسلام(ص) با نازل شدن آیۀ 6 سورۀ احزاب دربارۀ همسران آن‌حضرت نسبت به مؤمنان اصطلاح شده است. این‌که زنان رسول خدا(ص) مادران امت‌اند، حکمی است شرعی و مخصوص آن‌حضرت. این حکم(تشبیه همسران پیامبر(ص) به مادران مؤمنان) تشبیه در بعضی از آثار مادری است، نه همۀ آنها.

از دلایل این حکم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

اولاً: احترام نهادن به زنان پیامبر(ص)،

ثانیاً: حرمت نهادن به شخص آن‌حضرت،

ثالثاً: پیش‌گیری از سوء استفاده‌های برخی مغرضان که قصد داشتند بعد از مرگ رسول خدا(ص) از طریق ازدواج با همسران آن‌حضرت به مقاصد سیاسی و اهداف سوءشان برسند.

پاسخ تفصیلی
  1. "ام المؤمنین"؛ یعنی مادر مؤمنان. این اصطلاح با نازل شدن آیۀ اولویت - پیامبر(ص) نسبت به مؤمنان از خود آنها سزاوارتر است و همسران او مادران آنها]مؤمنان[ محسوب می‌شوند...-.[1] دربارۀ زنان آن‌حضرت نسبت، به مؤمنان رایج شده است. خداوند در این آیه، زنان رسول خدا(ص) را به منزلۀ مادر برای همۀ مؤمنان دانست، البته مادر معنوی و روحانی. همان‌گونه که پیامبر(ص) پدر روحانی و معنوی امت است.
  2. این حکم(که زنان پیامبر(ص) مادران امت‌اند) حکمی شرعی و مخصوص آن‌جناب است.[2] چنان‌که در سورۀ احزاب، برابری زنان پیامبر(ص) با دیگر زنان نفی شده است: "ای زنان پیامبر(ص)، شما مانند یکی از زنان معمولی نیستید".[3]
  3. تشبیه همسران رسول خدا به مادران، تشبیه در بعضی از آثار مادری است، نه همۀ آنها؛ یعنی مادران نسبت به فرزندان خود حقوقی دارند و احکامی طرفینی بین آنها حکم فرما است که در این‌جا تمام آن احکام جاری نیست. در این‌جا فقط دو حکم که همان وجوب احترام و حرمت نهادن به زنان پیامبر(ص) و حرمت ازدواج با آنها باشد، جاری است؛ چرا که مادر به غیر از وجوب احترام و حرمت نکاح، آثار دیگری نیز دارد؛ مثلاً از فرزند خود ارث می‌برد و فرزند از او ارث می‌برد، نگاه کردن به روی او جایز است، با دخترانی که از شوهر دیگر دارد، نمی‌شود ازدواج کرد و ...، ولی همسران پیامبر(ص) به غیر از آن دو حکم (وجوب احترام و حرمت ازدواج) احکام دیگری ندارند. بنابراین، این حکم(تشبیه همسران رسول خدا به عنوان مادران مؤمنان) تأثیرش در دو مسئله است: الف) وجوب احترام، ب) حرمت ازدواج.[4]
  4. این حکم اولاً: به جهت احترام نهادن به زنان پیامبر(ص) است. از آن‌جا که آنان همسران رسول خدا(ص) و به او منسوب بوده و در بین مسلمانان از احترام خاصی برخوردار بودند. بدیهی است که با دیگر زنان هم‌نوع خود فرق داشتند، چنان‌که قرآن کریم فرمود.[5]

ثانیاً: احترام نهادن به شخصیت خود پیامبر اکرم(ص) است. چنان‌که از شأن نزول آیه استفاده می‌شود تعدادی از مخالفان، به عنوان انتقام‌جویی و توهین به ساحت مقدس پیامبر(ص)، قصد داشتند بعد از رحلت آن‌حضرت با همسرانش ازدواج کنند.

ثالثاً: پیش‌گیری از برخی سوء استفاده‌ها و توطئه‌های دشمنان که قصد داشتند بعد از مرگ رسول خدا با ازدواج با همسران آن‌حضرت، به مقاصد سیاسی و اهداف پلیدشان برسند.

به عقیدۀ استاد مطهری؛ سرّ ممنوعیت ازدواج زنان پیامبر(ص) با اشخاص دیگر، این است که همسر بعدی از شهرت و احترام آن زن - که در میان مسلمان دارای احترام خاصی بود - سوء استفاده نکند و احیانا آن زنان ابزار عناصر خودخواه و ماجراجو در مسائل سیاسی و اجتماعی واقع نشوند.[6]


[1]. "النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم و ازواجه امهاتم...". احزاب، 6.

[2]. طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏16، ص: 277، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج 16، ص 414، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1374ش.

[3]. "یا نساء النبی لستن کاحد من النساء...". احزاب، 32.

[4]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 17، ص 205 – 207، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[5]. احزاب، 32.

[6]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج 19، ص 431، تهران، صدرا؛ جهت اطلاع بیشتر، ر. ک: تفسیر المیزان، ج 16، آیات 1- 54 سورۀ احزاب؛ تفسیر نمونه، ج 17، همان آیات، ص405 و 406.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933889 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630839 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    586281 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457498 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452872 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403960 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389767 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385863 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342637 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    335281 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...