جستجوی پیشرفته
بازدید
35741
آخرین بروزرسانی: 1398/11/29
خلاصه پرسش
امام علی(ع) دوست، همراه، یاور و خویشاوند پیامبر(ص) بود یا فراتر از آن؟
پرسش
امام علی(ع) دوست، همراه، یاور و خویشاوند حضرت محمد(ص) بود یا فراتر از آن؟
پاسخ اجمالی

امام علی(ع) علاوه بر نسبت خویشاوندی و دوستی با پیامبر اسلام(ص) و یاور و همراه بودن در تمام مراحل زندگی و تمام صحنه‌های مختلف دفاع از اسلام و تبلیغ رسالت آن‌حضرت، و علاوه بر این‌که در دامان پیامبر(ص) پرورش یافت و داماد آن‌حضرت بود، خود شخصاً دارای امتیازات، شخصیت و ویژگی‌های برجسته و ممتازی بود که به جز پیامبر اسلام(ص) هیچ انسانی به آن درجه از کمالات روحی و معنوی دست نیافته است.

عمق معرفت و ایمان حضرت علی(ع) به مبدأ و معاد، وحی و نبوت و به طور کلی غیب عالم هستی، علم و عمل و اخلاص وصف‌ناپذیر وی در صحنه‌ های مختلف زندگی، شجاعت مثال زدنی، زهد و تقوا، ایثار و گذشت، حلم و بردباری، قناعت و سخا، کمال وجودی و جامعیت آن‌حضرت نسبت به همۀ ارزش‌های انسانی و خصلت‌­ها و کمالاتی که دست‌یابی به آنها برای یک انسان والا امکان‌پذیر است و بالاخره دارا بودن تمام صفات لازمۀ اولیاء الله، از صفات و ویژگی‌های امیر مؤمنان علی(ع) است. مقام علمی و معصوم بودن از هر خطا و گناه و رسیدن به مقام امامت، از دیگر صفات آن‌حضرت است.

این همه امتیاز و صفات و خصائص اخلاقی، معلول لیاقت، همت و تلاش خود آن‌حضرت است، بدون در نظر گرفتن هرگونه نسبت خویشاوندی به پیامبر(ص)؛ چرا که پیامبر(ص) خویشاوندان زیادی داشت، ولی هیچ‌یک از آنان نتوانستند به مقام حضرت علی(ع) برسند. البته کسی که در مکتب پیامبر(ص) پرورش یافته، طبیعی است که این ویژگی‌های اخلاقی و کمالات را مرهون پیامبر(ص) و مکتب او است.

پاسخ تفصیلی

شناخت و معرفی همۀ ابعاد وجودی شخصیت عظیم و انسان والایی؛ مانند حضرت علی(ع) برای انسان­‌های معمولی بسی دشوارتر از آن است که بشود بیان کرد. حداقل این‌که بیان ویژگی‌ها و نشان دادن چهرۀ والای علی(ع) در این چند سطر مقدور نیست. بنابراین، در این سطور، به بیان اعترافات و نظریات برخی از دانشمندان و نویسندگان دنیا و برخی از ویژگی‌ها و صفات برجستۀ امام علی(ع) بسنده می‌کنیم.

امام علی(ع) علاوه بر این‌که دوست و خویشاوند، یاور و همراه پیامبر اسلام(ص)، چه در زمان قبل از رسالت آن‌حضرت و چه در طول 23 سال پیامبری آن بزرگوار بود، و در تمام صحنه‌های مختلف دفاع از اسلام حضوری فعال داشت، خود نیز اصالتاً دارای شخصیت و ویژگی‌های برجسته و ممتازی بود که به جز پیامبر اسلام(ص) هیچ انسانی به آن مرتبه و درجه از کمالات روحی و معنوی دست نیافته است.[1]

در نتیجۀ تحقیقات و بررسی‌های همه جانبه‌­ای که از آغاز ظهور اسلام تاکنون دربارۀ شخصیت علی بن ابی‌طالب(ع)، چه از طرف معاصران آن‌حضرت و چه از طرف صاحب‌نظران مسلمان و غیر مسلمان صورت گرفته، این حقیقت پذیرفته شده است که شخصیت علی(ع) (منهای نبوت) در ردیف پیامبرانی اولو العزمی؛ مانند حضرت نوح، حضرت ابراهیم، حضرت موسی، حضرت عیسی(ع) و حضرت محمد(ص) قرار دارد.

علی(ع) انسانی است که تمام متفکران و شخصیت‌های دنیا، چه مسلمان و چه غیر مسلمان، در برابر عظمتش سر تعظیم فرود آورده و وی را ستوده‌اند.

شبلی شمیّل، از متفکران لائیک عرب دربارۀ امام علی(ع) می‌گوید: پیشوا، علی بن ابی‌طالب، بزرگ بزرگان، یگانه نسخه‌ای است که نه شرق و نه غرب، نه در گذشته و نه امروز صورتی مطابق این نسخه ندیده است.[2]

جبران خلیل جبران، یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان و متفکران مسیحی عرب، می‌گوید: من معتقدم که فرزند ابوطالب، نخستین عرب بود که با روح کلی رابطه برقرار نمود. او نخستین شخصیت از عرب بود که لبانش نغمۀ روح کلی را در گوش مردمی طنین‌انداز نمود که پیش از او نشنیده بودند...، او از این دنیا رخت بربست، در حالی‌که رسالت خود را به جهانیان نرسانیده بود، او چشم از این دنیا پوشید؛ مانند پیامبرانی که در جوامعی مبعوث می‌شدند که گنجایش پیامبران را نداشتند و بر مردمی وارد می‌شدند که شایستۀ آن پیامبران نبودند و در زمانی ظهور می‌کردند که زمان آنان نبود.[3]

پطروشفسکی، محقق مارکسیست و مشهور روس نیز دربارۀ ابعاد وجودی و شخصیتی امام علی(ع) می‌نویسد: علی(ع) تا سر حد شور و عشق پایبند دین بود، صادق و راست‌گو و در امور اخلاقی بسیار خرده‌گیر و از مال‌جویی و مال‌پرستی به دور بود. بی‌گمان او، هم مردی سلحشور و هم شاعر به شمار می‌آمد و تمام صفات لازمۀ اولیاء الله در وجودش جمع بود.[4]

استاد شهید مطهری دربارۀ شخصیت امام علی(ع) می‌گوید:

علی(ع) پیش از آن‌که امام عادل برای دیگران باشد و دربارۀ دیگران به عدل رفتار کند، خود شخصاً ]انسانی[ متعادل و متوازن بود؛ کمالات انسانیت را با هم جمع کرده بود؛ هم اندیشه‌ای عمیق و دوررس داشت و هم عواطفی دقیق و سرشار؛ کمال جسم و کمال روح را توأم داشت؛ شب، هنگام عبادت از ما سوی الله می‌برید و روز در متن اجتماع فعالیت می‌کرد...؛ هم عارف و حکیم بود و هم رهبر اجتماعی؛ هم زاهد بود و هم سرباز؛ هم قاضی بود و هم کارگر؛ هم خطیب بود و هم نویسنده. بالاخره به تمام معنا یک انسان کامل بود با همه زیبایی‌هایش.[5]

علی(ع) به واسطۀ استعداد ذاتی و توفیقات الاهی و با مراقبت و سعی و تلاش رسول خدا(ص) تمام علوم را فرا گرفته و به تعبیر ابن ابی الحدید، سرچشمۀ تمام علوم و معارف بود و علم علمای رشته‌های مختلف سرانجام به حضرت امیر(ع) منتهی می‌شود. رسول خدا فرمود: " علی(ع) بابِ علم من است".[6] بنابراین، امام علی(ع) حتی علوم نبوت را نیز از پیامبر(ص) فرا گرفت و گنجینۀ علوم بود.

یکی از بزرگ‌ترین امتیازات و صفات آن‌حضرت، "عصمت" بود. معصوم بودن از هرگونه گناه و خطا و اشتباه از ویژگی‌های آن‌حضرت بود که در سایۀ آن همه تلاش و کوشش و مجاهدت و مبارزه با نفس و هواهای نفسانی و با عنایت پروردگار به دست آورد. سرآمد این اوصاف و ویژگی‌ها، مقام امامت آن‌حضرت است که به یمن داشتن آن شخصیت استثنایی و آن همه امتیازات و کمالات، سرانجام به مقام امامت و جانشینی پیامبر اکرم(ص) رسید. اینها شمه‌ای از فضایل و ویژگی‌های شخصیتی امام علی(ع) است که توسط دانشمندان و متفکران، آن هم به اندازۀ شناخت خویش، نسبت به آن‌حضرت بیان شده است.

امام علی(ع) دارای تمام کمالات و صفات انسانی و اخلاقی در حدی اعلای آن بود؛ شجاعت، زهد، ایثار، حلم و گذشت، سخاوت و بخشندگی و آنچه که در مکتب حیات‌بخش اسلام جزو ارزش‌های انسانی و اسلامی است، در وجود آن‌حضرت جمع بود. امتیازات و کمالات حضرت علی(ع) بیشتر معلول تربیت پیامبر اکرم(ص) است، چنان‌که خود در خطبۀ قاصعه موقعیت خود با پیامبر را ذکر می‌کند.[7] البته این ویژگی‌ها و کمالات، معلول امتیازاتی است که خود حضرت داشته و در وجود آن‌حضرت بود، در عین حال، از ابتدا با پیامبر اکرم(ص) بود، در خانۀ وحی و رسالت بزرگ شد، و پرروش یافتۀ دامان پیامبر(ص) است.[8]


[1] . ر. ک: اردبیلی، سید عبدالغنی، تقریرات فلسفۀ امام خمینی، ج 3، ص 352، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، 1381ش.

[2] . جرج جرداق، صوت العدالة الانسانیة، ص 19، (به نقل از جعفری، محمد تقی، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، ج 1، ص 171).

[3]  . عبد المقصود، عبدالفتاح، الامام علی(ع)، ج 1، مقدمه، (نقل از همان، ص 217).

[4] . پطروشفسکی، اسلام در ایران، ص 49 – 50 ، (همان، ص 168).

[5]  . مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج 16، ص17 – 18، تهران، صدرا.

[6] . «کسب علم بدون واسطه امام علی(ع) از پیامبر(ص)»، 91961؛ علی بن موسی (امام هشتم)، صحیفة الإمام الرضا علیه السلام، محقق، مصحح، نجف، محمد مهدی،‏ ص 58، مشهد، کنگره جهانی امام رضا علیه السلام ، چاپ اول، 1406ق.

[7] . سید رضی، نهج البلاغه، محقق، صبحی صالح، ص 300، خ 192(خطبه قاصعه)، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق. "قد علمتم موضعی من رسول الله (ص) بالقرابة القریبة و المنزلة الخصیصة ..."؛  شما موقعیت مرا با پیامبر(ص) می‌دانید که من چقدر به پیامبر نزدیک بودم و ... .پیامبر مرا در دامان خود گذاشت، در حالی‌که بچه بودم، مرا به سینه خود می‌چسباند، مثل فرزند خود با من رفتار می‌کرد و ... .

[8] . برای آگاهی بیشتر، ر. ک: اختلاف حالات انسان کامل، سؤال 351 (سایت: 349).

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    916735 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    591595 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    524815 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    445648 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    424741 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    380371 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    377692 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    363686 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    334540 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    322677 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...