جستجوی پیشرفته
بازدید
479
آخرین بروزرسانی: 1398/12/27
خلاصه پرسش
نقش امام حسین(ع) در ثبت و ضبط حدیث را بیان کنید.
پرسش
نقش امام حسین(ع) در تاریخ حدیث را بیان کنید.
پاسخ اجمالی

گفتنی است، بر اساس تعریف شیعیان از «حدیث»، هر سخن و رفتاری از امام معصوم(ع) را می‌توان مانند سخن و رفتار پیامبر(ص) به عنوان یک حدیث ارزیابی کرد. و نیز هر رفتار سیاسی – اجتماعی امام به نوعی ترویج عملی سنّت پیامبر(ص) ارزیابی خواهد شد.

با این وجود، در زمان حضور پیامبر اسلام(ص)، امام علی(ع) و امام حسن(ع) در همان منطقه‌ای که آن‌حضرات(ع) به ترویج دین مشغول بودند(شهر مدینه و کوفه)، به احترام حضراتشان، امام حسین(ع) اقدام به برپایی مستقل جلسات سخنرانی و ... نمی‌فرمود. امام حسین(ع) تقریباً بخش عمده‌ای از عمر خود را در زمان حیات جد، پدر و برادرشان به سر بردند؛ از این‌رو شاید نیازی به تشکیل چنین جلسات مستقلی نبود. علاوه بر این‌که حضرتشان از امامانى هستند که به دلیل شرایط سیاسى دوران امامتشان و نیز برجسته‌تر بودن رفتار سیاسی آن‌حضرات، میراث روایی چندانی - مانند آنچه از امام پنجم و ششم(ع) نقل شده - از آنان بر جای نمانده است تا آن‌جا که برخی از علما، منکر نقل حدیث فقهى از امام حسین(ع) شده‌اند.[1]

به هرحال خاموش‌ماندن آن‌حضرت در مقاطع زمانی خاص، نشانگر ناتوانی ایشان نبود. این‌گونه است که در برخی گزارش‌های تاریخی ملاحظه می‌کنیم که اطرافیان معاویه گمان می‌کردند، امام حسین(ع) دارای لکنت زبان است و نمی‌تواند در میان مردم سخن بگوید؛ لذا به معاویه پیشنهاد دادند که برای کم کردن جایگاه امام حسین(ع) در نزد مردم دستور دهد تا امام(ع) به منبر برود و خطبه بخواند تا با لکنت زبان او، جایگاه او نزد مردم پایین بیایید؛ اما بر خلاف تصور آنها، امام(ع) در نهایت فصاحت خطبه خواند و مردم با احترام نسبت به آن‌حضرت(ع) برخورد کردند و معاویه و اطرافیان او رسوا شدند.[2]

با توجه به آنچه گفته شد، صرف‌نظر از بررسی سندی و محتوایی تنها به بیان برخی از جنبه‌های میراث روایی باقیمانده از سید الشهداء(ع) بسنده می‌کنیم:

الف) نقل احادیث زمان پیامبر(ص)

1. امام حسین(ع) از حضرت فاطمه(س) نقل می‌کنند که رسول خدا(ص) شب عرفه نزد ما آمد و فرمود براستى خدا به شما مباهات می‌کند، همه‌ی شما را عموماً، بویژه على(ع) را آمرزیده و من فرستاده خدا به سوى شما هستم. همانا سعادت‌مند کامل کسى است که على(ع) را در حیات او و پس از مرگش دوست بدارد و شقى کسى است که على(ع) را در حیات و مردگى دشمن دارد.[3]

2. امام حسین(ع) نقل می‌کنند که پیامبر(ص) فرمود: کسى که مصیبتى بر او وارد شده و هر گاه آن‌را یاد کند، «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیهِ راجِعُونَ‏» بگوید، خدا اجرى را که هنگام ورود مصیبت به او عنایت کرده است، دوباره به او مرحمت می‌فرماید.[4]

برخی از احادیث آن‌حضرت به واسطه کسانی است که جزء یاران رسول خدا(ص) بودند.

امام حسین(ع) از جابر نقل می‌کند: ما منافقان زمان رسول الله(ص) را با بغض امام علی(ع) و فرزندان او می‌شناختیم.[5]

ب) بیان احادیث از زبان خودشان

احادیثی را که از خود امام حسین(ع) صادر شده است، در چند بخش می‌توان بیان نمود:

شناخت خدا

امام حسین(ع) فرمود: خداوند بندگان را خلق نمود تا او را بشناسند و چون او را شناختند، عبادتش کنند، و چون او را عبادت نمودند، بی‌نیاز شوند از عبادت غیر او. مردى پرسید معرفت خدا چگونه است؟ امام(ع) فرمود: امام زمان خودشان  که اطاعت دستورهای او واجب است را بشناسند.[6]

بیان مقام اهل‌بیت(ع)

بخشی از احادیثی که در مورد شأن و جایگاه اهل‌بیت(ع) به دست ما رسیده، از سوی امام حسین(ع) صادر شده است؛ مانند:

1. حبیب بن مظاهر از امام حسین(ع) پرسید: «قبل از این‏که خداوند آدم(ع) را خلق کند، شما در چه وضعیتی قرار داشتید؟ امام(ع) فرمود: ما شبح‌‏هایى از نور بودیم که اطراف عرش خدا دور می‌زدیم و به ملائکه، درس تسبیح(سبحان الله) و تهلیل(لا اله الّا اللَّه) و تحمید (الحمد للَّه) می‌دادیم».[7]، [8]

2. امام حسین(ع) فرمود: ما کسانی هستیم که علم کتاب(قرآن) و بیان آن نزد ما است؛ آنچه که‏ نزد ما است، نزد احدى از خلق نیست؛ زیرا ما به دانستن اسرار خدا سزاواریم. سپس فرمود: ما آل‌ اللّه و وارث رسول او هستیم.

بیان مقام محبان اهل‌بیت(ع)

محبان اهل‌بیت(ع) به واسطه دوستی با آن‌حضرات به مقام بسیار بالایی می‌رسند:[9]

ابان بن تغلب می‌گوید: امام حسین(ع) فرمود: هر کسی ما اهل‌بیت(ع) را دوست داشته باشد، از ما اهل‌بیت(ع) است. پرسیدم: از شما اهل‌بیت؟! امام(ع) سه بار فرمود: از ما اهل‌بیت(ع) است، آیا قول عبد صالح(ابراهیم(ع)) را نشنیدی که می‌گفت: «فَمَنْ تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی‏»؛[10] هرکه پیرو من باشد، از من است.[11]

بیان مظلومیت خودشان

امام حسین(ع) در مورد مظلومیت خویش فرمود: «من کشته اشک‌هایم، مؤمنى مرا یاد نکند، مگر آن‏که به گریه مى‏افتد».[12] هم‌چنین آن‌حضرت(ع) فرمود: «من کشته اشک هستم. من در حالی‌که غمگین و اندوهگین بودم کشته شدم و سزاوار است بر خدا که هر مکروب و اندوهگینى که به زیارت من مى‏آید را با قلبى مسرور و شاد به اهلش برگرداند».[13]

دعاها

امام حسین(ع) در دعای به خدا عرض می‌کند: «اللَّهُمَّ لَا تَسْتَدْرِجْنِی بِالْإِحْسَانِ، وَ لَا تُؤَدِّبْنِی بِالْبَلَاءِ»؛[14] خدایا مرا به وسیله احسان دچار فریفتگى مگردان و با بلاء من را ادب مکن.

اما اوج دعاهای امام حسین(ع) را در دعای روز عرفه می‌توان یافت که به خدا عرض می‌کند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ‏ الَّذِی‏ لَیسَ‏ لِقَضَائِهِ‏ دَافِعٌ‏ وَ لَا لِعَطَائِهِ مَانِعٌ وَ لَا کصُنْعِهِ صُنْعُ صَانِعٍ ...».[15]

پاسخ‌گویی به پرسش‌ها

یکی از وظایف امام در هر زمانی پاسخ‌گویی به سؤالات مردم است؛ لذا بخشی از احادیث امام حسین(ع) در این مورد است:

«شخصى به امام حسین(ع) نامه نوشت که مرا از خیر دنیا و آخرت آگاه کن. امام(ع) برای او نوشت‏: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ‏ الرَّحِیمِ‏. هر کسی به دنبال کسب رضاى خدا در برابر خشم مردم باشد، خدا امور او را کفایت می‌کند و هر کسی که به دنبال کسب رضاى مردم در برابر خشم خدا باشد، خدا او را به مردم واگذار می‌کند».[16]

موعظه‌ها

یکى‌ از روش‌هاى‌ تربیت شیعیان که توسط ائمه(ع) صورت می‌گرفت، بیان موعظه است. موعظه‌های بسیاری از امام حسین(ع) وارد شده است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

1. مردى بدون سلام کردن به امام(ع) گفت: حالتان چطور است و خدا به شما سلامتى دهد. امام(ع) فرمود: سلام قبل از حرف‌هاى دیگر است. خدا تو را عافیت بخشد. سپس فرمود: به کسی تا سلام نکرده، اجازه سخن گفتن ندهید.[17]

3. امام حسین(ع) فرمود: «گروهى از مردم خدا را از روى میل به بهشت عبادت مى‏کنند که این عبادت تجارت‏‌کنندگان است و گروهى دیگر خدا را از ترس(دوزخ) می‌پرستند و این عبادت بردگان است، و گروهى نیز خدا را به دلیل شکر از او می‌پرستند، و این عبادت آزادگان است که برترین عبادت است».[18]

4. امام حسین (ع) فرمود: «مَنْ عَبَدَ اللّهَ حَقّ عِبَادَتِهِ آتاهُ اللّهُ فَوْقَ اَمَانِیهِ وَ کفَایتِهِ»؛[19] هر کسی خداوند را آن طور که شایسته او است عبادت کند، پروردگار همه آرزوهاى او را بر مى‏آورد و او را کفایت مى‏کند.

 


[1]. «احادیث فقهی از امام حسین(ع)»، 79907.

[2]. طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی أهل اللجاج، محقق، مصحح، خرسان، محمد باقر، ج 2، ص 298 – 299، مشهد، نشر مرتضی، چاپ اول، 1403ق؛ «مواضع تند امام حسین(ع) در برابر معاویه نسبت به امام حسن(ع)»، 41820؛ «لکنت زبان نداشتن امام حسین(ع)»، 92630.

[3]. شیخ صدوق، امالی، ص 182، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[4]. شهید ثانی، زین الدین بن علی‏، مسکن الفؤاد عند فقد الأحبّة و الأولاد، ص 49 – 50، قم، بصیرتی‏، بی‌تا.

[5]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 39، ص 302، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[6]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج 1، ص 9، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش؛ «وابسته بودن شناخت پیامبر(ص) و امام(ع) بر شناخت خدای تعالی»، 86684؛ «معرفت خدا و معرفت امام»، 26963.

[7]. علل الشرائع، ج ‏1، ص 23.

[8]. «مقام و منزلت اهل بیت پیامبر(ص) در روز قیامت»، 74240؛ «اهل بیت (ع) شأن نزول آیه "و یطعمون الطعام..."»، 18439؛ «انسان و مقام خلیفة اللهی»، 2058.

[9]. «منزلت و ویژگی‌های سلمان فارسی»، 93169؛ «سلمان فارسی و ابوذر از یاران امام زمان(عج) هنگام رجعت»، 31814؛ آثار محبت ائمه(ع) پس از مرگ »، 36323؛ «راه های دست یابی محبت اهل بیت(ع)»، 25436؛ «محبت اهل بیت(ع) و آمادگی برای محرومیت‌ها »، 64277؛ «حدیثی از مقام حب اهل بیت در منابع اهل سنت»، 38332.

[10]. ابراهیم، 36.

[11]. حلوانی، حسین بن محمد، نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص 85، قم، مدرسة الإمام المهدی(عج)، چاپ اول، 1408ق.

[12]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبد الحسین، ص 109، نجف اشرف، دار المرتضویة، چاپ اول، 1356ش.

[13]. کامل الزیارات، ص 109.

[14]. نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص: 83

[15]. ابن طاووس، علی بن موسی، اقبال الاعمال، ج 1، ص 339 – 392، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1367ش؛ «اسرار وقوف در عرفات، فضیلت و آداب آن»، 3781؛ «شب زنده‌داری در شب عرفه»، 104683؛ «فضیلت روزه ماه ذی الحجه»، 45123.

[16]. امالی، ص 200 – 201.

[17]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 246، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.

[18]. تحف العقول عن آل الرسول(ص)، ص  246؛ «انواع عبادات»، 73770.

[19]. عسکری، امام ابومحمد حسن بن علی، التفسیر المنسوب الی الامام العسکری، ص 327، قم، مدرسه امام مهدی(عج)، چاپ اول، 1409ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    931757 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    627093 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    558563 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    455505 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    449464 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    400772 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388241 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    383821 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341021 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    332343 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...