جستجوی پیشرفته
بازدید
26507
آخرین بروزرسانی: 1398/12/10
خلاصه پرسش
آیا «ذوالجناح» نام اسب امام حسین(ع) بود؟ در کربلا برای آن چه اتفاقی افتاد؟
پرسش
در کربلا برای اسب(ذوالجناح) امام حسین(ع) چه اتفاقی افتاد؟
پاسخ اجمالی

واژه‌ی «ذوالجناح» مرکب از دو واژه‌ی «ذو» به معنای «صاحب(دارا)»[1] و واژه‌ی «جناح» به معنای «دست»،[2] «سمت و طرف»،[3] یا «بال»[4] بوده و جمع آن «اجنحه»،[5] و «اجنح»[6] می‌باشد.

در کتاب‏هاى حدیث، تاریخ و مقاتل معتبری که اکنون در دسترس ما است، از اسبی با نام «ذوالجناح» که متعلق به امام حسین(ع) باشد، یاد نشده است؛[7] بلکه آن‌حضرت(ع) بر روی اسبی به نام «مرتجز» سوار می‌شد. پیامبر(ص) این اسب را از شخص اعرابی خریده بود و ماجرای گواهی خزیمه نیز در مورد همین اسب بوده[8] و از این‌رو به ذوشهادتین معروف شد.[9] این اسب به دلیل شیهه زیبایی که داشت، به «مرتجز» و یا «رجز خوان» نامیده می‌شد.[10] بعد از پیامبر(ص)، این اسب به امام علی(ع) رسید و آن‌حضرت(ع) در جنگ صفین بر آن اسب سوار شدند.[11] و در نهایت این اسب به امام حسین(ع) رسیده و حضرت در روز عاشورا بر آن سوار بوده‏اند.[12]

در مورد سرنوشت این اسب هم گزارش‌هایی وجود دارد از جمله گزارش شیخ صدوق مبنی بر این‌که بعد از شهادت امام حسین(ع)، اسب ایشان پیشانی و یال‌های خود را به خون مطهر سید الشهداء آغشته کرده و سپس با شیهه‌های بلندی به سمت خیمه‌ها روانه شد. اهل حرم با شنیدن صدای اسب از خیمه‌ها بیرون آمده و با دیدن اسب بدون سوار به شهادت امام حسین(ع) پی بردند.[13] اما برخی مقاتل متأخر، موارد دیگری را بیان می‌کنند؛ نظیر این‌که آن اسب در جلوی خیمه‌ها آن‌قدر سر بر زمین زد تا این‌که جان داد.[14] و یا به سمت شط فرات حرکت کرد و خود را در آب فرات انداخت.[15]

احتمال دارد این اسب به دلیل دارا بودن صفات و ویژگى‏های خاص، بعدها (و شاید در سده‌های اخیر) در میان گروهی از مردم به ذوالجَناح معروف و مشهور شده است؛ چنان‌که میرزا حسین نورى، در کتاب لؤلؤ و مرجان مى‏نویسد: «در مقاتل معتمده موجود است که اول صبحِ عاشورا - پس از آرایش صفوف - حضرت بر شترى سوار شدند و آن خطبه بلیغه را به جهت اتمام حجت خواندند. آن‏گاه فرود آمدند و اسب خاصه رسول خدا(ص) را که به جهت سوارىِ خود و اوصیایش خریده بودند و آن را مُرتَجَز مى‏گفتند که در نزد مردم به ذوالجَناح معروف شده، خواستند و سوار شدند و تا آخر کار سواره بودند».[16]

بر این اساس، دلیل معتبری نیافتیم که اسب امام حسین(ع) در زمان خودشان نیز به «ذو الجناح» شهرت داشته باشد.


[1]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مصحح، مخزومى، مهدى، سامرائى، ابراهیم، ج 8، ص 207، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق.

[2]. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج 4، ص 94، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏، چاپ اول، 1421ق.

[3]. همان.

[4]. ازدی، عبدالله بن محمد، کتاب الماء، ج 1، ص 272، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل‏، چاپ اول‏، 1387ش.

[5]. ابن سیده، علی بن اسماعیل، المحکم و المحیط الأعظم‏، محقق، مصحح، هنداوی، عبدالحمید، ج 3، ص 87، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1421ق.

[6]. صاحب بن عباد، المحیط فی اللغة، محقق، مصحح، آل یاسین، محمد حسن، ج 2، ص 411، بیروت، عالم الکتاب، چاپ اول، 1414ق.

[7]. «بررسی نقل ایستادن اسب امام حسین(ع) هنگام ورود به کربلا»، 90810؛ «امام معصوم(ع) وارث اموال شخصی پیامبر اکرم(ص)»، 86515.

[8]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب ع، ج 1، ص 169، قم، علامه، چاپ اول، 1379ق.

[9]. «علت ملقب شدن خزیمة بن ثابت به ذو الشهادتین»، 91626.

[10]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 16، ص 100، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[11]. نصر بن مزاحم، وقعة صفین، محقق، مصحح، هارون، عبد السلام محمد، ص 403، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.

[12]. سید بن طاوس، اللهوف فی قتلی الطفوف، ترجمه، فهری، احمد، ص 100، تهران، جهان، چاپ اول، 1348ش.

.[13] شیخ صدوق، امالی، ص 163، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق؛ زیارت ناحیه مقدسه.

[14]. جمعى از نویسندگان‏، شکوه شعر عاشورا، ص 325، بی‌تا، بی‌جا، بی‌نا.

.[15] محدّثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص 180، قم، معروف‏، چاپ دوم، 1417ق.

[16]. نوری، میرزا حسین، چشم‌اندازی به تحریفات عاشورا(لؤلؤ و مرجان)، محقق، درایتی، مصطفی، ص 267، قم، سپهر، چاپ اول، 1379ش.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    931884 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    627324 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    560728 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    455606 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    449698 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    400990 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    388328 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    383945 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    341158 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    332533 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...