جستجوی پیشرفته
بازدید
2484
آخرین بروزرسانی: 1395/11/07
خلاصه پرسش
دلیل معاد چیست؟ چرا آفرینش انسان نمی‌تواند برای هدفی غیر از زندگی آخرت باشد؟ چرا نمی‌توان عدالت را در همین دنیا با فرایندهایی چون «رجعت» محقق کرد؟
پرسش
متکلمان اسلامی دو دلیل اصلی در مورد وجود معاد ارائه کرده‌اند که به نظر اشکالاتی بر آنها وارد است: 1. یکی این‌که مقتضای حکمت الهی وجود جهانی دیگر است؛ (ر. ک: بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیة، ج ‏2، ص 257). همچنین در رد قول کسانی که نشور حیوانات را مستند به حکمت الهی دانسته‌اند، گفته‌اند: خلقت حیوانات برای انتفاع انسان در زندگی دنیایی است، و از این جهت آفرینش حیوانات بیهوده نیست هرچند برای آنها معادی نباشد؛ (ر. ک: بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیة، ج ‏2، ص 260). اینجا اشکال ما هم رخ می‌نماید و آن این‌که ممکن است خلقت انسان هم برای هدف دیگری باشد؛ مثلاً اگر بخواهیم درون دینی صحبت کنیم می‌گوییم آفرینش انسان‌ها برای انتفاع انسان کامل است، یا اگر روی مثال مناقشه کنید می‌گویم آفرینش انسان همین‌قدر که ممکن است برای هدف دیگری باشد - هرچند ما از آن اطلاعی نداشته باشیم - کافی در نفی این دلیل می‌باشد. 2. از جمله دلایلی که برای ثابت کردن جهان آخرت ذکر شده است، وجود عدالت برای خداوند است؛ (ر. ک: بدایة المعارف الإلهیة فی شرح عقائد الإمامیة، ج ‏2، ص 263). اشکال ما این‌که وجود عدالت خداوند لزوماً به اثبات آخرت بیانجامد یک دلیل انّی می‌باشد و مفید یقین نیست، به طوری که در توضیح بیشتر می‌توان گفت: چرا نگوییم می‌توان بدون لحاظ جهان دیگر عدالت خداوند را نسبت به مخلوقات محقق کرد؛ مثلاً با رجعت به همین دنیا و یا ... لذا دیگر تحقق عدالت ملازمه‌ای با وجود جهان دیگر نخواهد بود.
پاسخ اجمالی
1. این مطلب که هدف از خلقت انسان، انتفاع انسان کامل از دیگر انسان‌ها باشد معنا ندارد، اما اینکه آفرینش انسان ممکن است برای هدف دیگری باشد - هرچند ما از آن اطلاعی نداشته باشیم – و این به تنهایی کافی در نفی دلیل حکمت است، در پاسخ می‌گوییم: اگر مقصود اهداف دنیایی است؛ در برهان حکمت بیان شده است که اهداف دنیایی نمی‌توانند تأمین کننده هدف خلقت انسان باشند.[1] بنابراین، چاره‌ای جز پذیرفتن اهداف اخروی و لزوم معاد و آخرت نیست.
3. به نظر می‌رسد اثبات معاد از راه برهان عدالت، برهان لمی است؛ یعنی عدالت خداوند علت و مقتضی برای وجود عالم آخرت و معاد است. به بیان دیگر، عدالت خداوند ملزوم است و وجود عالم آخرت از لوازم آن است و رابطه لازم و ملزوم، رابطه علت و معلول است؛ یعنی ملزوم علت و لازم معلول است.
4. با توجه به مطالبی که در تبیین براهین اثبات معاد بیان شد، عدالت کامل خداوند در دنیا محقق نمی‌شود؛ به عبارتی واضح‌تر زندگی دنیا ظرفیت اجرای کامل عدالت را ندارد؛ اما آنچه در تبیین عقلانی مسئله رجعت گفته می‌شود؛ این است که رجعت به این دلیل ضرورت دارد که تأمین کننده بخشی از عدالت خداوند در دنیا است؛ یعنی رجعت جبران کننده برخی نقایص و به فعلیت رساننده برخی از استعدادها و قابلیت‌ها است.[2]
علاوه بر این؛ براهین اثبات معاد منحصر در برهان حکمت و عدالت نیست؛ مهم‌ترین ادله معاد، دلایل نقلی؛ یعنی آیات و روایات است.[3]
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926261 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    617138 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548657 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452411 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440044 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388307 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385179 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376702 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338631 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327133 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...