جستجوی پیشرفته
بازدید
4688
آخرین بروزرسانی: 1397/02/17
 
کد سایت fa77058 کد بایگانی 94256 نمایه معنای مطلوب بودن مرگ ناگهانی برای مؤمن
طبقه بندی موضوعی حدیث|حقانیت مرگ
اصطلاحات مرگ
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیا یک مؤمن می‌تواند برای طول عمر خود و دچار نشدن به مرگ ناگهانی دعا کند؟
پرسش
لطفاً ذکری مجرّب برای طول عمر و دوری از مرگ ناگهانی بفرمایید.
پاسخ اجمالی
مدت عمر و نوع مرگ به دست خدا است، اما انسان باید از خدا بخواهد تا بهترین‌ها را برای او فراهم کند و این بهترین‌ها در شرایط گوناگون می‌تواند مختلف باشد.
الف) دعا و ذکر برای طول عمر
در روایت آمده است خداوند فرشته‌ای دارد که هر شب بانگ برمی‌دارد که ای شصت ساله‌ها! دیگر خود را در شمار مردگان بدانید![1] در روایتی دیگر گفته شده است ای پنجاه ساله‌ها! آماده حسابرسی باشید! ای شصت ساله‌ها! چه چیزی آماده کرده‌اید؟! ای هفتاد ساله‌ها! خودتان را از مردگان بپندارید.[2] همچنین پیامبر(ص) فرمود: «عمرهاى امت من، ما بین شصت و هفتاد است و کم است کسى از هفتاد سال بیشتر عمر کند».[3]
با این وجود و با آن‌که یک مؤمن با بالا رفتن سن خود باید بیشتر به یاد معاد باشد، اما همچنان می‌تواند برای طولانی‌شدن عمر خود دعا کند، همان‌گونه که در دعایی می‌خوانیم: «وَ امْدُدْ لِی‏ فِی‏ عُمُرِی‏» خدایا عمرم را طولانی کن![4]
اگر عمر انسان در راه پیروی از پروردگار باشد، طولانی شدن آن نوعی برکت برای او به شمار خواهد آمد که از این راه خواهد توانست ذخیره بیشتری را برای آخرت خود بیاندوزد، اما اگر انسان در موقعیتی قرار گیرد که در خطر پیروی از شیطان باشد، باید از آن گریخت و برای کوتاه شدن عمر دعا کرد؛[5] چنان‌که امام سجاد(ع) در دعایی از خدا می‌خواهد: «سراسر عمرم را وقف طاعت و فرمانبردارى‏ خویش ساز؛ و هرگاه بنا شد زندگى من جولانگاه شیطان (و پیروى از او) گردد، تو خود، جانم را بگیر».[6]
ب) دعا و ذکر برای دوری از مرگ ناگهانی
غیر از مرگ عادی تدریجی بر اثر کهولت سن، مرگ انسان‌ها گاه با بیماری و عوارض و دردهای شدید و تشدید آن در طول زمان رخ می‌دهد و گاه نیز به صورت ناگهانی (مَوت الفَجْأة) اتفاق می‌افتد. در زبان عربی به مرگ ناگهانی «الموت الابیض»،[7] «الموت الفوات»،«لافت» و «الفاتل»[8] نیز گفته می‌شود.
تعریف مرگ ناگهانی در روایات آن است که شخص در سن کمتر از چهل سالگی و یا قبل از آن‌که دست کم چهارده روز از بیماری او گذشته باشد، جان دهد. [9]
با آن‌که برخی گناهان؛ مانند ربا،[10] زنا،[11] خوردن مردار[12] و ... به عنوان عاملی برای مرگ ناگهانی اعلام شده، اما باید دانست که هر مرگ ناگهانی را نباید ناشی از آنها دانست.
به هر حال در سیره معصومان(ع) گزارش‌ها و دعاهایی مشاهده می‌کنیم که در برخی از آنها مرگ ناگهانی به عنوان رخدادی اعلام شده که باید با احتیاط و دعا از وقوع آن اجتناب کرد و در برخی از روایات، این موضوع برای مؤمن نه تنها خطری به شمار نمی‌آید، بلکه در پاره‌ای از موارد به عنوان برکتی برای او اعلام می‌شود که در ذیل به نقل پاره‌ای از این گزارش‌ها و روایات می‌پردازیم:
1. روزی پیامبر خدا(ص) از کنار دیواری مخروبه عبور می‌کردند؛ که با سرعت از کنار آن گذشتند. از ایشان سؤال شد که چرا بر سرعت خود افزودید؟ فرمود: من مرگ ناگهانی را دوست ندارم (و ممکن است بر اثر ریزش دیوار، چنین مرگی رخ دهد).[13]
2. اما حضرتشان در سخنی دیگر فرمودند که مرگ ناگهانى براى مؤمن سبب سبک شدن بار گناه و آسایش اوست، و براى کافر، گرفتار شدن ناگهانى به سرپنجه مرگ و موجب تأسّف یا خشم او است. [14]
3. سخنی از امام علی(ع) نقل است که ‌فرمودند: به خدا سوگند! هیچ گاه در خطر مرگ ناگهانی و یا خطر دیگری قرار نگرفتم که از آن بهراسم و من مانند فردی هستم که شبانه در طلب آب بوده و بدان دست یابد و مانند جستجوگری که به هدف خود دست یافته باشد. [15]
4. امام باقر(ع) از پروردگار چنین در‌خواست می‌کرد: «خدایا! به تو پناه می‌برم از این‌که با مرگ ناگهانى یا به هر یک از مردن‌هاى بد، مرا بمیرانى».‏[16] مشابه چنین دعای از امام صادق(ع) نیز نقل شده است.[17]
در مقام جمع این روایات می‌توان گفت که واقعیت آن است که فردی که باایمان است باید راضی به رضای خدا باشد، زیرا هر تقدیری که خدا برای او در نظر می‌گیرد، به خیر و مصلحت اوست. امام صادق(ع) در همین زمینه می‌فرماید:
من از فرد باایمان در شگفتم که خدا هرچه برایش تقدیر کند به خیر اوست. اگر با قیچی تکه تکه شود به خیر اوست و اگر تمام دنیا نیز در قبضه قدرت او قرار گیرد باز هم به خیر اوست. [18]
در همین راستا بیماری طولانی قبل از مرگ می‌تواند کفاره برخی از لغزش‌های فرد باایمان باشد و مرگ ناگهانی نیز می‌تواند نقطه آغازین رحمت خدا در پایان زندگی دنیا برای او باشد، اما چون تمام مؤمنان به درک کامل این مطلب نرسیده و هر کدامشان در انتخاب نوع مرگ سلیقه خاصی داشتند، با توجه به نقش تعدیل‌کننده‌ای که معصومان(ع) در میان افراد جامعه داشتند، لازم بود که در شرایط گوناگون و با روش‌های مختلف به بیان این مطلب بپردازند که در نگاهی افراطی و یا تفریطی نه باید خواستار بیماری و دشواری قبل از مرگ بوده و نه به استقبال مرگ ناگهانی رفت بلکه باید مصلحت خدا را بر رضایت خود ترجیح داد. چه بسا یک مرگ ناگهانی او را از سکرات مرگ و وسوسه شیطان نجات داده و بدین ترتیب از مقام والای خود دور نمی‌شود[19] و چه بسا با طولانی شدن فرایند مرگ، او بتواند برخی از کارهای عقب ‌افتاده خود را جبران کرده و وصیت‌نامه‌ای دقیق تنظیم کند تا بعد از مرگ، حقی از حقوق خداوند و یا مردم بر گردن او نباشد و اطرافیان نیز برای تحمل مصیبت مرگ او آماده‌تر باشند.
 

[1]. ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى، مجموعه ورّام (تنبیه الخواطر و نزهة النواظر)، ج 2، ص 222، قم، مکتبة فقیه‏، ‏چاپ اول‏، 1410ق؛ دیلمى، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلى الصواب، ج ‏1، ص 40، قم، الشریف الرضی‏، چاپ اول‏، 1412ق.
[2]. ابن جوزی، أبو الفرج عبدالرحمن بن علی، التبصرة، ج 2، ص 252، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1406ق؛ بیهقی، أبوبکر احمد بن حسین، الزهد الکبیر، ص 241، بیروت، مؤسسة الکتب الثقافیة، چاپ سوم، 1996م (در منبع اخیر اعلام شده که این سخن در تورات وجود دارد).
[3]. إرشاد القلوب إلى الصواب، ج 1، ص 40.
[4]. کلینى، محمد بن یعقوب‏، کافی، ج 2، ص 553، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق‏.
[6]. على بن الحسین(ع)‏، الصحیفة السجادیة، ص 94، قم، دفتر نشر الهادى‏، چاپ اول، 1376ش‏.
[7]. أزدى، عبدالله بن محمد، کتاب الماء، محقق، اصفهانى، محمد مهدى‏، ج 1، ص 161، تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی ایران‏، چاپ اول، 1387ش‏.
[8]. ابن منظور، محمد بن مکرم،‏ لسان العرب، ج 2، ص 70، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق‏.
[9]. ر. ک: کافی، ج ‏3، ص 119.
[10]. طوسى، محمد بن حسن‏، الأمالی‏، ص 210، قم، دارالثقافة، چاپ اول، 1414ق‏‏.
[11]. برقى، احمد بن محمد، المحاسن‏، ج 1، ص 107، قم، دارالکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق‏.
[12]. کافی، ج ‏6، ص 242.
[13]. صالحى شامى، محمد بن یوسف، سبل الهدى و الرشاد فى سیرة خیر العباد، ج 7، ص 161، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1414ق.
[14]. کافی، ج‏ 3، ص 112.
[15]. سید رضى، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 378، قم، هجرت‏، چاپ اول، 1414ق‏.
[16]. کافی، ج ‏2، ص 526.
[17]. طبرسى، حسن بن فضل‏، مکارم الأخلاق‏، ص 279، قم، شریف رضى‏، چاپ چهارم، 1412ق.
[18]. کافی، ج ‏2، ص 62.
[19]. صدوق، محمّد بن على‏، من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 134(زیر نویس)، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم‏، 1413ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    925775 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616346 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548280 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452197 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439405 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    387936 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    384909 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376182 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338482 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    326880 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...