جستجوی پیشرفته
بازدید
98312
آخرین بروزرسانی: 1399/07/22
خلاصه پرسش
آیا آیاتی از قرآن و یا دعایی برای موفقیت در مطالعه و یادگیری بیشتر وجود دارد؟
پرسش
آیا آیاتی از قرآن و یا دعایی برای موفقیت در مطالعه و یادگیری بیشتر وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

مطالعه، نگریستن با تأمل و دقت نظر در چیزی برای فهمیدن و آگاهی یافتن از آن است؛ از این‌رو هر خواندنی که فاقد این ویژگی‌ها باشد، مطالعه نیست. بدیهی است مطالعه نیز مانند هر عمل دیگری نیازمند به فراهم ساختن شرایط خاصی است تا در سایۀ آن شرایط بتوان به یک مطالعۀ مفید و مطلوب دست یافت.

شرایط لازم برای مطالعۀ مطلوب و موفق، عبارت‌اند از:

  1. هدف، انگیزه و اشتیاق،
  2. نشاط، حوصله و تحمل،
  3. نظم، برنامه‌ریزی و آشنایی با روش‌های صحیح و علمی مطالعه،
  4. پشتکار، استراحت، تفریح و نرمش،
  5. انتخاب کتب در خور تخصص و فهم،
  6. محل آرام و بی‌سر و صدا با درجۀ حرارت و دمای مناسب و نور کافی،
  7. استفاده از ابزار و وسائل ساده مناسب و استاندارد جهت مطالعه و رعایت توصیه‌های علمی و پزشکی در این باره،
  8. تلخیص و یاداشت برداری،
  9. یادسپاری و یادآوری و بکارگیری مطالب خوانده شده،
  10. تغذیۀ مناسب،
  11. طهارت باطنی و معنوی به ویژه دائم الوضوء بودن،
  12. دعا کردن برای فهم بهتر،

پیامبر بزرگوار ما(ص) که داناترین آفریدگان است از خداى خویش چنان می‌خواهد که: "زِدْنِی عِلْماً"؛ بر علم من بیفزا.

قرائت دعای مطالعه به شما توصیه می‌شود که ترجمۀ آن چنین است: "خدایا مرا از تاریکی‌ها بیرون آور و با نور فهم مرا گرامی دار؛ پروردگارا درهای رحمتت را بر ما بگشای و گنجینه‌های دانشت را بر ما بگستران! به رحمتت ای مهربان‌ترین مهربان‌ها".

انشاءالله خواندن این دعا و درخواست فهم و درک با هر دعایی و به هر زبانی به همراه رعایت شرایط فوق باعث بالا رفتن کیفیت مطالعه و یادگیری خواهد شد.

پاسخ تفصیلی

مطالعه به معنای نگریستن و دقت و امعان نظر در چیزی، برای فهمیدن و آگاهی یافتن از آن است؛ از این‌رو مطالعه با تأمل و دقت و فهم همراه و توأم است و هر خواندنی که با این ویژگی‌ها و صفات همراه نباشد، نمی‌توان آن‌را مطالعه نامید.[1] بی‌گمان رستن از جهل و وصول به اقیانوس دانش و آگاهی مستلزم فراهم آوردن شرایطی است که بدون تحصیل آن شرایط دست‌یابی به مطالعه مطلوب و مفید غیر ممکن خواهد بود.

اینک ما در این مقال جهت نیل به چنین هدف مبارکی به مهم‌ترین شرایط لازم برای تدارک یک مطالعۀ موفق اشاره می‌کنیم.

شرط اول: فرد مطالعه کننده باید با انگیزه و اشتیاق وافر و فراوان به مطالعه بپردازد؛ زیرا محرکۀ اصلی هر کار و عملی شوق و علاقۀ به آن کار است.

شرط دوم: شادابی و نشاط و حوصله و بردباری جهت پرداختن به مطالعه است؛ زیرا در مواقع کسالت و دلتنگی روح فاقد تحمل است و توانایی مطالعه و یادگیری را ندارد.

شرط سوم: انتخاب ساعات مناسب و دل‌انگیز؛ مانند سحر و صبح‌گاه که از قابلیت و توانایی بالاتری جهت فراگیری و به خاطر سپاری مطالب برخوردار است.[2]

اگر به صورت حرفه‌ای مطالعه می‌کنیم در هر وقت و هر ساعتی می‌توانیم مطالعه کنیم و بازدهی زمان‌ها با هم تفاوتی ندارد و همه ساعات برای ما لذتبخش خواهد بود؛ زیرا بر اساس آزمایش‌های متعددی که برای تعیین زمان مناسب جهت مطالعه صورت پذیرفته و بازدهی مورد سنجش قرار گرفت، مشخص گردید که رجحانی بر انتخاب ساعات خاص بر سایر زمان‌ها وجود ندارد. اما این مسئله به اثبات رسیده که مطالعۀ بلافاصله بعد از خواب شبان‌گاهی نمی‌تواند بازدهی مطلوب و موفقی داشته باشد، ولی پس از 30-20 دقیقه بعد از بیداری مطالعه بلامانع است و بازدهی آن مطلوب خواهد بود.

اما چنانچه اهل مطالعه حرفه‌ای نیستیم، هر ساعتی که در آن ساعت تمایل و اشتیاق داریم به مطالعه بپردازیم و در زمان‌هایی که رغبتی به مطالعه نداریم، مطالعه را کنار بگذاریم.

شرط چهارم: هدف‌مند بودن مطالعات و انتخاب کتاب‌ها و موضوعات در خور تخصص و فهم و آشنایی و بکارگیری روش صحیح و علمی مطالعه به ویژه روش تندخوانی نه خواندن کلمه به کلمه و مکث روی کلمات که خود این روش از لحاظ علمی مورد تأیید نیست و موجب معطل گذاردن بخش عظیمی از ظرفیت مغز و هدر دادن وقت خواهد شد. علاوه بر آن فرد طالب مطالعه باید ساعات شبانه‌روز خود را برنامه‌ریزی نموده و بر اساس زمان‌بندی مشخصی به مطالعه بپردازد، به نحوی که این برنامه در طول هفته، ماه و سال قابل اجرا و عمل باشد و از هرگونه بی‌نظمی و آشفتگی مبرا باشد.

شرط پنجم: کسی که مطالعه می‌کند باید با جدیت و پشت‌کار سیر مطالعاتی خود را حفظ و هیچ عاملی نتواند وی را از مطالعه و تحقیق باز دارد، بلکه با کوشش و تلاش خود را به قله‌های رفیع دانش نایل گرداند.

شرط ششم: فرد محقق و دارای برنامه مطالعاتی، باید در طول شبانه‌روز ساعاتی را جهت استراحت و تفریح خویش اختصاص دهد و پس از هر 30-40 دقیقه مطالعه 5-10 دقیقه استراحت نماید، تا ضمن حفظ صحت و سلامتی خود با قوای آماده و مهیای جسمی و روحی مجدداً به مطالعه و تحقیق بپردازد.

شرط هفتم: محل مطالعه باید جایی آرام و بی‌سر و صدا و عاری از هرگونه زرق و برق و تزئینات و تجملات ظاهری و چشم نواز باشد و هر چیزی که موجب اختلال در تمرکز حواس می‌گردد، باید از آن محل برچیده شود. هم‌چنین از نور و دمای مناسب و جریان هوای تازه نیز برخوردار باشد.

شرط هشتم: وسایل و ابزار مطالعه؛ مانند میز و صندلی باید ساده و استاندارد بوده و فرد مطالعه کننده نیز باید شناخت و آگاهی کافی نسبت به استفاده صحیح از آن‌را داشته باشد و نکات علمی و توصیه‌های پزشکی؛ مانند طریقۀ درست نشستن بر روی صندلی و برخواستن از صندلی و راه رفتن پس از ساعتی نشستن بر روی صندلی و انجام حرکات ورزشی نرم و سبک و حفظ فاصلۀ مناسب میان چشم و سطح صفحات (حداقل سی سانتیمتر) را مراعات نموده تا در دراز مدت دچار بیماری نگردد.

شرط نهم: با تلخیص نمودن و یادداشت برداری از موضوعات و سرفصل‌های مهم و کلیدی کتاب و با اعمال برجسته سازی و طبقه‌بندی مطالب می‌توان اشراف و احاطۀ بیشتری بر محتوای آن یافت.

شرط دهم: توکل، توسل و طهارت باطنی و معنوی به ویژه دائم الوضوء بودن نقش مهمی در فراگیری دانش دارد.

شرط یازدهم: تغذیه مناسب با تأمین مواد مورد نیاز بدن به ویژه مغز، امکان حرکتِ اندیشه در مسیری هموار را، فراهم می‌سازد. برنامه تغذیه می‌بایست به گونه‌ای تنظیم گردد که مواد مورد نیاز مغز برای فعالیت آن تأمین شود. استفاده از لبنیات، مواد پروتئینی، غلات، سبزیجات و میوه‌های تازه و خشکبار؛ مانند گردو، بادام و فندق توصیه می‌گردد.[3]

شرط دوازدهم: آراستن قلب به ذکر و یاد الاهی و طلب فهم بهتر و بیشتر و دعا کردن به زبان خود یا زبان عربی.

پیامبر بزرگوار ما(ص) که داناترین آفریدگان است از خداى خویش چنان می‌خواهد که: "ربّ زِدْنِی عِلْماً"؛ خدایا بر علم من بیفزا.[4]

قرائت دعاهای زیر هم به شما توصیه می‌گردد:

  1. "اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم اللهم افتح علینا ابواب رحمتک و انشر علینا خزائن علومک برحمتک یا ارحم الراحمین"؛ خدایا مرا از تاریکی‌های وهم و خیال بیرون آور و با نور فهم مرا گرامی دار، پروردگارا درهای رحمتت را بر ما بگشای و گنجینه‌های دانشت را بر ما بگستران! به رحمتت ای مهربان‌ترین مهربان‌ها.[5]
  2. "اللهم إنی أعوذ بک أن أضل أو أضل أو أزل أو أزل أو أظلم أو أظلم أو أجهل أو یجهل علی اللهم انفعنی بما علمتنی و علمنی ما ینفعنی و زدنی علما و الحمد لله على کل حال اللهم إنی أعوذ بک من علم لا ینفع و من قلب لا یخشع و من نفس لا تشبع و من دعاء لا یسمع"[6]؛ خدایا به تو پناه می‌برم از این‌که گمراه کنم و یا گمراه گردم، بلغزانم و یا بلغزم، ستم کنم یا ستم بینم، به نادانی کشانم و یا خود دچار آن گردم. بار خدایا مرا با علمی که به من آموختی سودمند گردان و مرا به علمی رهنمون ساز که مرا سودمند افتد. خدایا بر مراتب علم و آگاهی من بیفزا. سپاس حقیقی در تمام حالات از آن خداوند متعال است. بار خدایا به تو پناه می‌برم از علمی که سودمند نیست و از قلبی که خشوع و انعطاف در برابر حق، بدان راه ندارد و از هوسی که سیر و اشباع نمی‌گردد و از دعایی که اجابت نمی‌شود.[7]

با خواندن این دعاها و یا درخواست فهم و درک، با هر دعایی و به هر زبانی به همراه رعایت شرایطی که بیان شد، فضای ذهن جهت دانش اندوزی و پژوهش مساعد و مهیا خواهد شد. اما باید توجه داشت که تنها با خواندن این دعا و بدون فراهم آوردن سایر شرایط مطالعه هیچ‌گاه نتیجۀ مطلوبی نخواهیم گرفت.[8]

 


[1]. موگهی، عبدالرحیم، روش مطالعه و تلخیص، ص 23، سطرهای اول تا چهارم.

[2]. شجری، ف، یادگیری خلاق، ص 125، سطرهای 15 الی 25، انجمن قلم ایران، چاپ 1377.

[3]. همان، ص 119.

[4]. طه، 114؛ نک: مدرسی، سید محمد تقی، من هدی القرآن، ج 7، ص 239، تهران، دار محبی الحسین، چاپ اول، 1419ق.

[5]. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ص 1201، دعای مطالعه.

[6]. شهید ثانی، زین الدین بن علی، منیة المرید، محقق، مصحح، مختاری، رضا، ص 210، مکتب الإعلام الإسلامی، قم، چاپ اول، 1409ق.

[7]. کراجکی، محمد بن علی، کنز الفوائد، محقق، مصحح، نعمة، عبد الله، ج 1، ص 385، قم، دارالذخائر، چاپ اول، 1410ق.

[8]. جهت آگاهی بیشتر، ر.ک: دشتی، محمد، ابزار و روش تحقیق، چاپ مهر قم، 1366؛ روش مطالعه، اداره کل آموزش ضمن خدمت، چاپ دوم، 1360؛ شجری، ف، یادگیری خلاق، ناشر انجمن قلم ایران، چاپ 1377؛ موگهی، عبدالرحیم، روش مطالعه و تلخیص. ر. ک: «اهمیت مطالعه از نگاه قرآن کریم»، 88174؛ «تقویت حافظه»، 870؛ «مطالعه مطالب شهوت انگیز ، داستان سکسی»، 13312.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933892 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630842 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    586319 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457498 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452875 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    403967 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389769 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385864 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342639 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    335284 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...