جستجوی پیشرفته
بازدید
2088
آخرین بروزرسانی: 1397/01/27
خلاصه پرسش
آیا روایتی وجود دارد که بر اساس آن، آموختن دانش - حتی اگر با عمل همراه نباشد - از انجام عباداتی، مانند نماز مستحبی برتر است؟!
پرسش
از امام صادق(ع) نقل شده است: «هرکس بابى از علم را یاد بگیرد، چه بدان عمل کند یا نکند، بهتر از کسى است که هزار رکعت نافله بخواند». چطور می‌توان بین معناى این روایت و روایات دیگرى که علم بی‌عمل را نکوهش می‌کند جمع کرد؟
پاسخ اجمالی
در ارتباط با پرسش بالا باید گفت که در حدیثی مرسل و منسوب به امام صادق(ع) می‌خوانیم:
«مَنْ تَعَلَّمَ باباً مِنَ الْعِلْمِ عَمِلَ بِهِ أَوْ لَمْ یَعْمَلْ کانَ أَفْضَلَ مِنْ أَنْ یُصَلِّیَ أَلْفَ رَکْعَةٍ تَطَوُّعاً»؛[1] هرکس شاخه‌ای از دانش را بیاموزد، چه بدان عمل کند یا نکند، بهتر از کسى است که هزار رکعت نافله بخواند.
مشابه این روایت در منابع اهل‌سنت؛ از رسول خدا(ص) توسط راویانی؛ مانند ابوذر،[2] و عبدالله بن عمر[3] نیز نقل شده است.
آنچه در توجیه این روایات - بدون در نظر گرفتن صحّت و یا ضعف سند آنها - می‌توان گفت، آن است که بر اساس این روایات، در یک تقسیم‌بندی، ما سه نوع عمل عبادی را می‌توانیم در نظر بگیریم:
1 . آموختن دانش(شناخت).
2 . اجرایی و عملی‌کردن کردن آموخته‌ها.
3. انجام اعمالی چون نمازهای مستحب بدون شناخت کافی.
هر سه فعالیت بالا، عملی عبادی هستند و به عبارتی، آموختن دانش نیز نوعی «عمل» به شمار می‌آید.
از این‌رو، روایت در صدد بیان این نکته است که «عمل آموختن» برتر از «عمل نماز مستحب بدون شناخت» است، گرچه «عمل اجرایی کردن آموخته‌ها» قابل مقایسه با «عمل آموختن» نبوده و هر شناختی که بدون عمل باشد، وزر و وبالی برای صاحبش خواهد بود.
به بیان دیگر، سه نوع عمل داریم که از لحاظ اهمیت و ارزش به ترتیب، این‌گونه رده‌بندی می‌شوند:
1 . عمل «اجرایی کردن آموخته‌ها»
2 . عمل «آموختن دانش»
3 . اعمال عبادی بدون شناخت.
بر این اساس، آموختن اگرچه به خودی خود ارزشمند بوده و از اعمالی؛ نظیر نوافل مستحب برتر است، اما اگر به مقام اجرا نرسد، فایده چندانی ندارد.
بر اساس این تحلیل، این روایت با روایاتی که علم بدون عمل را بی‌ارزش می‌دانند، منافاتی نخواهد داشت، زیرا ما وظیفه داریم قبل از انجام هر عمل مستحبی، نسبت به آن عمل، شناخت و علم پیدا نموده تا به ثمرات آن دست یابیم؛ چرا که «عمل بدون شناخت» ارزشش از «شناخت» کمتر است، اگر چه آن «شناخت» را هنوز به مرحله اجرا نرسانده باشیم.
 

[1]. طبرسى، على بن حسن،‏ مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، ص 136، نجف، المکتبة الحیدریة، چاپ دوم‏، 1344ش.
[2]. «یَا أَبَا ذَرٍّ، لَأَنْ تَغْدُوَ فَتَعَلَّمَ آیَةً مِنْ کِتَابِ اللَّهِ، خَیْرٌ لَکَ مِنْ أَنْ تُصَلِّیَ مِائَةَ رَکْعَةٍ، وَ لَأَنْ تَغْدُوَ فَتَعَلَّمَ بَابًا مِنَ الْعِلْمِ، عُمِلَ بِهِ أَوْ لَمْ یُعْمَلْ، خَیْرٌ مِنْ أَنْ تُصَلِّیَ أَلْفَ رَکْعَةٍ»؛ ابن ماجة قزوینی، محمد بن یزید، سنن ابن ماجه، ج 1، ص 79، دار إحیاء الکتب العربیة، بی‌تا؛ حمیری، محمد بن علی،‏ روضة الأعلام بمنزلة العربیة من علوم الإسلام، ج ‏1، ص 217، طرابلس، منشورات کلیة الدعوة الإسلامیة، چاپ اول‏، 1429ق.
[3]. زمخشرى، ابوالقاسم محمود بن عمر، ربیع الأبرار و نصوص الأخیار، ج ‏4، ص 38، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، چاپ اول‏، 1412ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    632349 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465830 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461326 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    412350 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392834 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390210 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349348 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335369 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319492 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309187 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...