جستجوی پیشرفته
بازدید
5197
آخرین بروزرسانی: 1397/05/09
خلاصه پرسش
آیا فرشته‌ای به نام «رومان فتان القبور» داریم؟
پرسش
لطفاً در مورد فرشته‌ای به نام «رومان فتان القبور» توضیح دهید و احادیث مربوط به آن‌را بیان کنید.
پاسخ اجمالی
در نظام هستی، فرشتگان بی‌شماری وجود دارند که نام برخی از آنها مشخص شده است.[1] در همین راستا، در برخی منابع روایی به فرشته‌ای در عالم قبر اشاره شده است که نامش «رومان» یا «منبّه»[2] است:
1. در دعایی از امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه چنین آمده است: «...مَلَکِ الْمَوْتِ وَ أَعْوانِهِ، وَ مُنْکَرٍ وَ نَکیرٍ، و رومانَ فَتَّانِ الْقُبورِ، وَ ...»؛[3] فرشته مرگ و یارانش و نکیر و منکر و رومان که آزماینده ساکنان قبرهاست و ...
در روایات شیعی، تنها در این فراز از دعا و بدون هیچ توضیح دیگری – جز آنکه محل خدمت او در قبرهاست - به نام این فرشته اشاره شده است، اما در منابع اهل سنت به حاشیه‌های بیشتری پرداخته می‌شود.
2. عبدالله بن سلام می‌گوید که از پیامبر(ص) در مورد فرشته‌ای پرسیدم که پیش از نکیر و منکر به سراغ مردگان می‌رود؟ و آن‌حضرت فرمود: «اى پسر سلام! فرشته‌اى به نام رومان که رویش چون خورشید می‌درخشد، به قبر آمده و به مرده می‌گوید: کردار نیک و بد خود را با انگشت خود به‌جاى قلم و با آب دهان به‌جاى دوات بر قطعه‌ای از کفن خود به‌جاى کاغذ بنویس! وقتی نوبت به کار بد او  می‌رسد، میّت شرم می‌کند. فرشته می‌گوید: اى خطاکار! در دنیا از خدا شرم نکردى و گناه را انجام دادی و اکنون شرم دارى؟! این فرشته همه کار نیک و بد را در آن می‌نویسد و می‌گوید این نامه را مُهر کن. میّت می‌گوید مُهر ندارم. فرشته «رمان» می‌گوید: انگشت بزن و آن‌را در گردنش می‌اندازد تا روز قیامت باقی است، همان‌طور که خدای تعالی می‌فرماید: "و هر انسانى، اعمالش را بر گردنش آویخته‌ایم"[4] سپس منکر و نکیر می‌آیند».[5]
3. أبو نعیم به نقل از ضمرة بن حبیب می‌گوید: « آزماینده ساکنان قبور سه فرشته هستند: انکر، ناکور و بزرگ آنها؛ رومان‏».[6]
درباره تعبیر «رومان فتان القبور» باید گفت:
لفظ «رومان» -به ضم راء- از ریشه «روم» است.[7] درباره معنای لغوی «روم» گفته شده است: «رام الشیءَ یَرومُهُ رَوْماً و مَراماً: طلبه»؛[8] یعنی به معنای قصد و طلب می‌باشد. البته معنای دقیق «رومان» مانند نام بسیاری از فرشتگان دیگر مشخص نیست.
کلمه «فَتَّان»، اسم فاعل از ریشه «فتن» است. اصل کلمه «فتنه» برای نقره به‌کار می‌رود؛ یعنی نقره را در آتش می‌اندازند تا جنس خوب آن از جنس بدش جدا شود.[9] اضافه «فتّان» به «قبور» اضافه اسم فاعل به معمولش می‌باشد، که مضاف آن حذف شده است، آن‌گاه تقدیر عبارت چنین می‌شود: «فتان صاحب القبور»؛ یعنی فرشته‌ای که ساکنان قبرها را می‌آزماید.
بنابراین، «رومان فتّان القبور»؛ یعنی فرشته‌ای که صاحبان قبر را برای امتحان و آزمایش طلب می‌کند. و آن‌طور که گفته شده است: فرشته رومان، قبل از منکر و نکیر وارد قبر می‌شود و صاحب قبر را آزمایش می‌کند، اگر نیکوکار بود منکر و نکیر را آگاه می‌سازد که هنگام سؤال با او به نرمى رفتار نمایند و اگر بدکار بوده به آنان خبر می‌دهد.[10]

[2]. هاشمى خویى، میرزا حبیب الله‏، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، ج 6، ص 53، تهران، مکتبة الإسلامیة، چاپ چهارم، 1400ق‏.
[3]. على بن الحسین(ع)‏، الصحیفة السجادیة، ص 40، قم، دفتر نشر الهادى‏، چاپ اول، 1376ش‏.( دعاى سوم در درود بر نگهداران عرش و هر فرشته مقرب‏.)
[4]. اسراء، 13.
[5]. مجلسى، محمد باقر‏، بحار الأنوار، ج 56، ص 234، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، بیروت‏، 1403ق‏.
[6]. «فتان القبر ثلاثة؛ أنکر و نا کور و سیدهم رومان‏»؛ ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبدالله‏، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، ج ‏6، ص 104، قاهره، دار أم القرى‏، چاپ اول، بی‌تا.
[7]. طریحى، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین‏، ج 6، ص 76 – 77، تهران، مرتضوی‏، چاپ سوم‏، 1375ش.
[8]. ابن منظور، محمد بن مکرم،‏ لسان العرب، ج ‏12، ص 258، بیروت‏، دار صادر، چاپ سوم‏، 1414ق.
[9]. ازهرى، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج 14، ص 211 و 213، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏، چاپ اول‏، 1421ق.
[10]. ریاض السالکین فی شرح صحیفة سید الساجدین، ج 2، ص 66، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1409ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    925779 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616363 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548283 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452205 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439419 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    387944 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    384915 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376198 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338484 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    326884 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...