جستجوی پیشرفته
بازدید
112
آخرین بروزرسانی: 1399/04/07
خلاصه پرسش
«برای خدا دو نوع علم است: علم مکنون مخزون که بداء در آن وجود ندارد، و علمی که به پیامبران(ع) و امامان(ع) داده می‌شود». مراد از این روایت چیست؟
پرسش
معنای فارسی این حدیث را بنویسید. آیا این حدیث از نظر سندی صحیح است؟ امام صادق(ع) فرمود: «إن لله علمین: علم مکنون مخزون لا یعلمه إلا هو، من ذلک یکون البداء، و علم علمه ملائکته و رسله و أنبیاءه و نحن نعلمه».
پاسخ اجمالی

همان‌گونه که در پرسش بدان اشاره شد، در برخی روایات برای خداوند دو نوع علم بیان شده است که بخشی از آن علوم در نزد خداوند است و کسی از آن اطلاع ندارد و از آن به «علم مکنون»[1] تعبیر می‌شود، اما بخش دیگری از علوم را پیامبران(ع) و ائمه(ع) و ملائکه از آن اطلاع دارند:

  1. امام باقر(ع): «خداوند دانشی دارد که جز خودش کسى از آن اطلاع ندارد و دانش دیگری که فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل از آن آگاه‌اند و ما نیز از آن اطلاع داریم».[2]
  2. امام باقر(ع): «خداوند علم خاص و عام دارد. علم خاص علمی است که کسی از آن اطلاع ندارد، اما علم عام علمی است که فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل از آن اطلاع دارند، و پیامبر اسلام(ص) نیز دانش آن‌را در اختیار ما قرار داده است».[3]
  3. امام صادق(ع): «برای خدا دو علم است: علم مخزون که کسى جز او از آن خبر ندارد و موضوع بداء وابسته به این نوع از علم خداوند است؛ و دانش دیگر، علمى است که به فرشتگان و پیامبران آموخته است[4] و ما نیز آن‌را می‌‌دانیم».[5]

روایت اخیر اگرچه از نظر سند مجهول است؛ یعنی راویان آن شناخته شده نیستند؛[6] اما با توجه به دیگر روایات مشابه، مضمون و محتوای آن‌را می‌توان پذیرفت.

در ارتباط با این قسمت روایت که می‌فرماید: از آن جمله(علم مکنون) «بداء»[7] می‌باشد؛ مرحوم مجلسی توضیحی ارائه می‌کند:

مقصود این است که «بداء»، جزء علومى است که خداوند به انبیاء و پیامبران به صورت حتمی و قطعی اطلاع نداده است تا مبادا اگر به مردم اطلاع دهند، و مورد تکذیب آنها واقع شوند؛ (که به تبع آنان، خود حضرت حقّ مورد تکذیب قرار می‌گیرد).[8] و یا مقصود این است که امر پایانی که مخالف با سابق است( یعنی تغییر یافتن یک حکم)، از علم مکنون سرچشمه می‌گیرد که در اختیار انبیاء و ملائکه قرار نگرفته است.[9]

به عبارت دیگر ممکن است به پیامبران وعده داده شود که در فلان زمان، اتفاقی رخ خواهد داد، اما بعد بداء رخ دهد و زمان آن رخداد تغییر کند، اما آنچه در علم مخزون و مکنون خدا است، هیچ‌گاه تغییرپذیر نخواهد بود.

 


[1]. «مقصود از کتاب مکنون»، 33133؛ «اسم مکنون و مستأثر خداوند»، 1336.

[2]. شیخ صدوق، محمد بن علی‏، توحید، محقق، مصحح، حسینی، هاشم‏، ص 138، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1398ق.

[3]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، محقق، مصحح، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج 1، ص 111، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ دوم، 1404ق.

[4]. «علم اولیای خدا»، 189؛ «گستردگی علم امامان(ع)»، 30316؛ «دلیل علم غیب داشتن ائمه اطهار(ع)»، 61459؛ «معنای سرّ الله»، 84226.

[5]. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد ص، ج 1، ص 109؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 1، ص 147، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

[6]. مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، مصحح، رسولی، سید هاشم، ج 2، ص 140، ‌دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1404ق.

[7]. «بداء از دیدگاه شیعه و اهل سنت»، 7149؛ «رابطه بدا با لوح محفوظ، کتاب مبین و لوح محو و اثبات»، 65.

[8]. میر محمد باقر داماد، نبراس الضیاء، مصحح، محقق، حامد ناجی اصفهانی‏، مقدمه، ص 75، قم، هجرت و میراث مکتوب‏، چاپ اول، 1374ش.

[9]. مجلسى، محمد باقر‏، بحار الأنوار، ج 26، ص 163، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، 1403ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926267 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    617144 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548665 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452412 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440047 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388311 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385181 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376709 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338632 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327134 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...