جستجوی پیشرفته
در روایات، به نمازی سفارش شده است که در دهه اول ذی حجه خوانده می‌شود و به همین سبب بدان «نماز ذی الحجه» می‌گویند. این نماز دو رکعتی بوده و بین دو نماز مغرب و عشا خوانده می‌شود و بر طبق یک روایت –که ذکر خواهد شد-؛ خواننده این نماز در ثواب حجاج بیت الله الحرام شریک است. این نماز برای افرادی است که در میان حُجّاج نیستند و مُحرِم نمی‌باشند. البته خواندن این نماز توسط حجاج به قصد رجا اشکالی ندارد.[1]
از میان روایات تنها یک روایت وجود دارد که بر استحباب این نماز و خواندن این آیه به خصوصه در آن دلالت می‌کند؛ این روایت از این قرار است:
امام صادق(ع) فرمود: «پدرم امام باقر(ع) به من گفت: پسرم فراموشت نشود که بین نماز مغرب و عشا در ده شب ماه ذی الحجه نمازی به این کیفیت بخوانی؛ در هر رکعت سوره حمد و توحید را یک مرتبه بخوان و سپس این آیه را قرائت کن: «وَ واعَدْنا مُوسى‏ ثَلاثينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعينَ لَيْلَةً وَ قالَ مُوسى‏ لِأَخيهِ هارُونَ اخْلُفْني‏ في‏ قَوْمي‏ وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبيلَ الْمُفْسِدينَ»[2] زمانی که این نماز را بخوانی، با حُجّاج در ثواب حجّشان شریک هستی، اگر چه حج انجام نداده‌ای».[3]
این روایت در منابع اصیل چهارگانه ذکر نشده است و تنها سید بن طاووس از «كتاب ابن اُشناس»؛[4] (حسن بن محمد بن اشناس)[5] این روایت را نقل کرده که البته نقل سید بن طاووس، خود به تنهایی نکته قوتی برای این روایت می‌باشد، البته برخی از علما انتقادهایی را بر سند این روایت وارد کرده‌اند،[6] اما از آنجا که در امور مستحبی چندان موشکافی در سند متن نیاز نیست و تنها با مقبولیت و بی اشکال بودن متن می‌توان آن را پذیرفت و حتی خود انسان نیز می‌تواند برای خود دعا بسازد و با آن راز و نیاز کند، ما نیز به تبع علما و با تکیه بر اخبار «من بلغ» اصل این روایت را پذیرفته و حکم بر استحباب آنرا می‌پذیریم. اما اخبار من بلغ که به واسطه آن، در روایات دلالت کننده بر امور مستحبی، دقت سندی چندانی نمی‌شود، بسیار هستند که از جمله آن:
«امام صادق(ع) فرمود: كسى كه ثوابى را بر عملى بشنود و آن را بجا آورد، آن ثواب را ببرد. اگر چه چنان كه باو رسيده نباشد».[7]
« امام باقر (ع) مى‏فرمود: به هر كس برسد ثوابى از طرف خدا در برابر عملى و آن كار را بكند به خواهش آن ثواب، آن ثواب به او داده شود و اگر چه حديث چنان نباشد كه به او رسيده است».[8]
بنابر این از روایت دال بر نماز ذی الحجه استنباط می‌شود که نماز ذی الحجه مستحب بوده و در آن باید آیه «و واعدنا ...» خوانده شود.
اما در این‌که چرا این آیه در این نماز خوانده می‌شود، دلیل قطعی موجود نیست. بسیاری از این موارد جنبه تعبّد دارد و کمتر می‌توان علت حقیقی آن را به‌دست آورد. به علاوه؛ نیازی به شناخت علت اینها نیست؛ زیرا برگشت این موارد جزئی، به کلیات و اصولی است که تمام با ادله قطعی ثابت شده‌اند.
ناگفته نماند که از ظاهر برخی گفتارها و اخبار می توان مناسبت‌هایی را بین این آیه و نماز ذی حجه برقرار کرد. از جمله این‌که:
براساس آیات قرآن حضرت موسی(ع) برای یک مأموریت چهل روزه به ميعادگاه پروردگار رفت تا احكام تورات را از طريق وحى اخذ کند و با خداوند تکلم نموده و اثبات کند هرگز خداوند را نمی‌توان با چشم ديد. موسی(ع) در این سفر جمعى از بزرگان بنى اسرائيل را به ميعادگاه آورد تا شاهد ماجرا باشند. این سفر چهل روزه بوده ولی به بنی اسرائیل تنها سی روز آن گفته شده بود تا آنها را یاری کند. این سی روز با ده روز دیگر تمدید شد. به حسب گفتار مفسّران، این ده روز در دهه اول ذی حجه واقع شده است.[9] بنابر این، سی روز قبل نیز از ابتدای ذی القعده شروع شده بود.
این آیه که اشاره به ده روز انتهایی میقات موسی در ماه ذی حجه دارد، در ماه ذی حجه توسط کسانی خوانده می‌شود که از میقات حج بازمانده‌اند.

[1]. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا، مجمع المسائل، محقق و مصحح: کریمی جهرمی، علی، ثابتی همدانی، علی، نیری همدانی، علی، ‌ ج 1، ص 193، دار القرآن الکریم‌، قم، چاپ دوم، 1409ق.
[2]. اعراف، 142: «و با موسى سى شبه وعده كرديم و آن را به ده شب ديگر كامل كرديم، و وعده پروردگارش چهل شب تمام شد موسى به برادر خويش هارون گفت: ميان قوم من جانشين من باش و به اصلاح كارشان پرداز و طريقه مفسدين را پيروى مكن».
[3]. سيد بن طاوس، إقبال الأعمال، ج 1، ص 317، دار الكتب الإسلامية، تهران، چاپ دوم، 1409ق؛ شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج 8، ص 183، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1409ق.
[4]. «ذَكَرَهَا ابْنُ أُشْنَاسٍ فِي كِتَابِهِ فَقَال‏...»؛ إقبال الأعمال، ج 1، ص 317.
[5]. آقا بزرگ تهرانی‏، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ج 2، ص 165، اسماعیلیان‏، کتابخانه اسلامیة، قم، تهران، 1408ق.
[6]. شفتى، سيد محمد باقر، تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار، محقق و مصحح: رجائى، سيد مهدى، ‌ج 1، ص 199 – 200، انتشارات كتابخانه مسجد سيد، اصفهان، چاپ ‏اول، 1409ق.
[7]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 87، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.
[8]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 2، ص 256، مؤسسة الطبع و النشر، بیروت، چاپ اول، 1410ق.
[9]. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: موسوی جزائری، طیب،‏ ج ‏1، ص 239، دار الکتاب، قم، چاپ سوم، 1404ق؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏ 6، ص 341، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1374ش ؛ فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏14، ص 352، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ سوم، 1420ق.

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    928475 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    620958 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    550574 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    453673 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    443527 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    390125 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    386373 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    380048 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    339361 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    328369 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...