جستجوی پیشرفته

 ماه شعبان ماهى است که روزی‌مؤمنان براى ماه مبارک رمضان افزون مى‏شود، و بهشت در این ماه زینت مى‏شود. به دلیل آن‌که روزى‏ مؤمنان در این ماه برای ماه رمضان تقسیم‏بندى مى‏شود، نام این ماه را شعبان قرار داده‌اند. ماه شعبان ماهى است که به اعمال خوب انسان هفتاد برابر پاداش داده مى‏شود، و کارهاى زشت انسان آمرزیده مى‏شود، و مورد مؤاخذه واقع نمی‌گردد و عمل نیک پذیرفته می‌گردد. خدا به بندگان نیک خود مباهات می‌نماید، و از عرش عظمت و قدرت خود به روزه‌داران و عبادت‏کنندگان نظر رحمت می‌افکند، و به سبب ایشان به حاملان عرش خود مباهات می‌نماید...».[1]

برخی از اعمال ماه شعبان

اعمال ماه شعبان به دو صورت مشترک و خاص است:

الف) مهم‌ترین اعمال مشترک ماه شعبان

  1. مناجات شعبانیه: یکی از برجسته‌ترین اعمال ماه شعبان مناجاتی است که امام علی(ع) و فرزندان معصومش(ع) با استفاده از آن با خدایشان مناجات می‌کردند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اسْمَعْ‏ دُعَائِي‏ إِذَا دَعْوَتُكَ‏ وَ اسْمَعْ نِدَائِي إِذَا نَادَيْتُكَ وَ أَقْبِلْ عَلَيَّ إِذَا نَاجَيْتُكَ فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ وَ وَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْكَ مُسْتَكِيناً [مسكيناً] لَكَ مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ رَاجِياً لِمَا لَدَيْكَ ثَوَابِي [تَرَانِي‏] وَ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَ تَخْبُرُ حَاجَتِي وَ تَعْرِفُ ضَمِيرِي وَ لَا يَخْفَى عَلَيْكَ أَمْرُ مُنْقَلَبِي وَ مَثْوَايَ َ وَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَبْدَأَ بِهِ مِنْ مَنْطِقِي وَ أَتَفَوَّهَ بِهِ مِنْ طَلِبَتِي وَ أَرْجُوهُ لِعَافِيَتِي‏ وَ قَدْ جَرَتْ مَقَادِيرُكَ عَلَيَّ يَا سَيِّدِي فِيمَا يَكُونُ مِنِّي إِلَى آخِرِ عُمُرِي مِنْ سَرِيرَتِي وَ عَلَانِيَتِي وَ بِيَدِكَ لَا بِيَدِ غَيْرِكَ زِيَادَتِي وَ نَقْصِي وَ نَفْعِي وَ ضُرِّي‏ ...».[2]
  2. هر روز هفتاد مرتبه استغفار:[3] امام صادق(ع) فرمود: کسى که در هر روز از روزهاى ماه شعبان هفتاد بار بگوید «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ الْحَی الْقَیومُ وَ أَتُوبُ إِلَیه‏...»، نام او در افق مبین ثبت مى‏شود. راوى مى‏گوید پرسیدم: افق مبین چیست؟ حضرت(ع) فرمود: زمینى در نزدیکى عرش است که در آن رودهایى جریان دارد و در آن رودها کاسه‌هایی به تعداد ستارگان(برای استفاده بهشتیان در آن) وجود دارد.[4]، [5]

همچنین امام رضا(ع) فرمود: «هر کسی در ماه شعبان هفتاد بار استغفار کند، خدا گناهان او را می‌آمرزد گرچه به شماره ستارگان باشد.[6]

  1. دادن صدقه:[7] امام صادق(ع) فرموده است، هر کس در ماه شعبان صدقه‏ بدهد، خداوند آن‏ صدقه‏ را پرورش مى‏دهد، همان‌گونه که شما بچه شتر را پرورش مى‏دهید و روز قیامت در حالی‌که آن صدقه‏ به بزرگى کوه احد شده است، به او خواهد رسید.[8]
  2. روزه گرفتن: پیامبر(ص) فرمود: شعبان ماه من است و رمضان ماه خدا است. هر کس یک روز از ماه من(شعبان) را روزه بگیرد، روز قیامت شفیع او خواهم بود. هر کس دو روز این ماه را روزه بگیرد خداوند گناه گذشته و آینده او را مورد بخشش قرار می‌دهد.[9] هر کسی سه روز از ماه شعبان را روزه بگیرد، به او گفته می‌شود که عمل خود را از اول آغاز کن.(یعنی به او گفته مى‏شود، اعمال گذشته تو آمرزیده شده است، پس مواظب اعمال آینده خود باش...».[10]
  3. نماز پنج‌شنبه‌های ماه شعبان: پیامبر(ص) فرمود: «آسمان‌ها در هر پنج‌شنبه از ماه شعبان تزیین می‌شود و فرشتگان به خداوند می‌گویند خدایا! کسی که در این روز روزه گرفته است را مورد بخشش قرار بده. و کسی که در این روز دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره فاتحة الکتاب و صد مرتبه سوره توحید را بخواند و بعد از پایان نماز صد مرتبه بر پیامبر(ص) صلوات بفرستد، خداوند تمام حاجت از امور دین و دنیای او را مورد اجابت قرار می‌دهد...».
  4. صلوات شعبانیه: امام سجاد(ع) در هر روز از ماه شعبان و هنگام زوال[11] و هم‌چنین در نیمه ماه شعبان این دعا را می‌خواند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلَائِکةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَیتِ الْوَحْی...».[12]
  5. ذکر: پیامبر(ص) فرمود: کسی که در ماه شعبان هزار مرتبه «لا إِلهَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏ وَ لَا نَعْبُدُ إِلَّا إِیاهُ‏ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ‏ وَ لَوْ کرِهَ الْمُشْرِکونَ‏» بگوید، خداوند برای او عبادت هزار سال را می‌نویسد و از او هزار گناه را محو می‌کند و در روز قیامت به گونه‌ای از قبرش بیرون می‌آید که صورت او مانند ماه شب چهارده می‌درخشد و خدا او را به عنوان صدّیق حساب می‌آورد.[13]

ب) مهم‌ترین اعمال خاص ماه شعبان

شب و روز اول ماه شعبان[14]

پیامبر(ص) فرمود: هر کس روز اول‏ ماه‏ شعبان‏ را روزه بگیرد، خداوند براى او هفتاد حسنه مى‏نویسد که هر حسنه برابر با (ثواب) یک‌سال عبادت است.[15]

شب دوم ماه شعبان

پیامبر(ص) فرمود: کسی که در شب دوم از ماه شعبان پنجاه رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره فاتحه و سپس سوره یک مرتبه سوره توحید و معوذتین(سوره ناس و فلق)[16] را بخواند، خداوند به نویسندگان نامه اعمال دستور می‌دهد تا سال آینده گناهان بنده‌ام را ننویسید. هم‌چنین خداوند بخشی از عبادت اهل آسمان و زمین را برای او قرار می‌دهد...».[17]

شب سوم ماه شعبان

پیامبر(ص) فرمود: «کسی که در شب سوم از ماه شعبان دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره حمد و بیست و پنج مرتبه سوره توحید را بخواند، خداوند در روز قیامت برای او هشت در بهشت را باز می‌کند و هفت در جهنم را بر او می‌بندد و هزار لباس به او می‌پوشاند و  هزار تاج بر سر او مى‌گذارد.[18]

شب و روز نیمه شعبان

  1. احیا گرفتن: پیامبر(ص) فرمود: هر کس شب نیمه شعبان را زنده بدارد، روزى که دل‌ها مى‏میرد، دل او نخواهد مرد.[19]
  2. زیارت امام حسین(ع):[20] امام صادق(ع) فرمود: «کسى که امام حسین(ع) را شب نیمه شعبان زیارت کند، خداوند متعال گناهان گذشته و آینده‏ او را مى‏آمرزد...».[21]
  3. دعای کمیل:[22] امام علی(ع) فرمود: «قسم به خدایی که جان من به دست او است، هیچ بنده‌ای نیست که شب نیمه شعبان را احیا بگیرد و دعای حضرت خضر(دعای کمیل) را بخواند، مگر این‌که خدا دعای او را اجابت می‌کند.[23]
  4. نماز جعفر طیار:[24] امام رضا(ع) فرمود: اگر دوست داشتید در شب نیمه شعبان عمل مستحبّى بجا آورید، نماز جعفر طیار را بخوانید.[25]

۵. نماز: چهار رکعت نماز است که در هر رکعت یک مرتبه سوره حمد و صد مرتبه سوره توحید خوانده می‌شود و بعد از اتمام نماز این دعا خوانده می‌شود: «اللَّهُمَّ إِنِّی إِلَیک فَقِیرٌ، وَ مِنْ عَذابِک خائِفٌ، وَ بِک مُسْتَجِیرٌ، رَبِّ لا تُبَدِّلْ اسْمِی وَ لا تُغَیرْ جِسْمِی، رَبِّ لا تُجْهِدْ بَلائِی، رَبِّ لا تُشْمِتْ بِی أَعْدائِی، أَعُوذُ بِعَفْوِک مِنْ عِقابِک، وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِک مِنْ عَذابِک، وَ أَعُوذُ بِرِضاک مِنْ سَخَطِک، وَ أَعُوذُ بِک مِنْک، جَلَّ ثَناؤُک أَنْتَ کما أَثْنَیتَ عَلى‏ نَفْسِک، وَ فَوْقَ ما یقُولُ الْقائِلُونَ فِیک».[26]

برای این ماه و روز‌های این ماه اعمال دیگری نیز بیان شده است که می‌توان به کتاب‌های مرتبط در این زمینه مراجعه کرد.[27]

 

 


[1]. شیخ صدوق، فضائل الاشهر الثلاثه، محقق، مصحح، عرفانیان یزدی، غلامرضا، ص 46، قم، کتاب فروشی داوری، 1396ق.

[2]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، 685 – 687. ، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1409ق.

[3]. «تکرار ذکر"استغفرالله"»، 7028؛ «استغفار، آداب و شرایط»، 110598؛ «سید الاستغفار»، 107875؛ «لزوم استغفار پس از گناه»، 50318.

[4]. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 165، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.

[5]. «افق مبین» و «افق اعلی» از نظر مفسران و عارفان، 102489.

[6]. شیخ صدوق، الامالی، ص 17، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[7]. ر. ک: «آداب صدقه دادن»، 81669؛ «صدقه و دفع نزول بلا»، 25192؛ «مقدار و مورد مصرف صدقه»، 4597.

[8]. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج 2، ص 403، قم، رضی، چاپ اول، 1375ش.

[9]. ر. ک: «چگونگی امکان بخشیده شدن گناهان آینده»، 57664.

[10]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص 44.

[11]. «معنای عند الزوال و پسین»، 2843.

[12]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج 2، ص 687، تهران.

[13]. همان، ج ‏2، ص 685.

[14]. « 12 رکعت نماز شب اول ماه شعبان»، 75113.

[15]. الامالی، ص 23.

[16]. « تفسیر سوره ناس»، 66062.

[17]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ‏2، ص 688- 689.

[18]. همان، ج ‏2، ص 689.

[19]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 77.

[20]. « ثواب زیارت امام حسین(ع)»، 48098.

[21]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبد الحسین، ص 174، نجف، دار المرتضویة، چاپ اول، 1356ش.

[22]. « نام‌گذاری دعای کمیل به دعای خضر»، 40531؛ «اعتبار و سند دعای کمیل»، 12626.

[23]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ‏2، ص 706.

[24]. « نماز جعفر طیار»، 47577.

[25]. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق، مصحح، لاجوردی، مهدی، ج 1، ص 293، تهران، نشر جهان، چاپ اول، 1378ق.

[26].  الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ‏2، ص 695.

[27]. « ثواب روزه ی آخر شعبان»، 1375.

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    666280 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    475912 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    474645 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    432820 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    398716 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    397869 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    356970 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    351088 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    341413 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    312686 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...