Ətraflı axtarış
Baxanların
3990
İnternetə qoyma tarixi: 2012/02/18
Sualın xülasəsi
Əbu Dərdanın şəxsiyyəti necə olub? Onun barəsində Əhli- beytin nəzəri nə idi? Ondan nəql olunan rəvayətlərin hökmü nədir?
Sual
Əbu Dərdanın şəxsiyyəti necə olub? Onun barəsində Əhli- beytin nəzəri nə idi? Ondan nəql olunan rəvayətlərin hökmü nədir?
Qısa cavab

Daha çox öz kenyəsi ilə (Əbu Dərda) çağırılan. Xəzrəcin nəvələrindən olan "Ovəymər bin Malik" Peyğəmbər (s)- in səhabələrindən olubdur. O, Xəzrəc qəbiləsinin camaatından olaraq Mədinədə yaşayırdı. Peyğəmbər (s)- in Mədinədə hüzurundan neçə ay keçəndən sonra, o həzrətin yanına gəlib və müsəlman oldu.

İmam Əli (ə)- ın Müaviyədən üstün olmasına inanan Əbu Dərda, Əbu Hüreyrə ilə birlikdə Müaviyənin yanına gedibvə onu Əli (ə) a itaət etməyə dəvət etdilər. Amma Müaviyə Osmanın ölümünü bəhanə edib və Osmanın qatillərini Əli (ə)- dan istəyən zaman, Osmanın qatillərini o həzrətdən istəmək üçün, Əbu Dərda və Əbu Hüreyrəni Əli (ə)- ın yanına göndərdi ki, bu işlə bu müharibə sona çatsın. O iki nəfər də, bu işi gördülər. Onlar Əli (ə)- ın yanına gəldilər. Malik Əştər onlarla qarşılaşdı və onları çox danladı və onlar Əli (ə)- ı görməkdəndanışdılar. İkinci gün bu istəyi İmam Əli (ə)- a dedikdə, on min nəfərlə qarşılaşdılar ki, özlərini Osmanın qatillərindən biridirlər. Ona görə, naümid olub, öz şəhərinə qayıtdılar və Əbdür- rəhman bin Osman onları danladı.

Hər halda, haqq hökumət barəsində onun mövqeyi haqqında deyə bilərik ki, onu İmam Əli (ə)- ın bəzi insanlar barəsində buyurduğu şəxslərdən bilmək olar: "Nə haqqa kömək etdilər, nə də batili zəlil etdilər".

Əbu Dərdanın Peyğəmbər (s)- dən nəql etdiyi, şiə və əhli- sünnə hədis mənbələrində rəvayətlər mövcuddur.

Tarixçilərin bəzisi, onun ölüm vaxtını siffeyn döyüşündən sonra bilirlər[i] bəzisi isə Əbu Dərdanın Osmanın ölümündən iki il qabaq öldüyünü deyirlər.



[i] - İbn Həcər, Əhməd bin Əli bin Həcər Əl- əsqəlani, əl- isabə fi təmyizis- səhabə, cild 4, səh 622, Beyrut, Darul- kutubul- elmiyyə, 1415 hicri qəməri.

Ətreaflı cavab

"Ovəymər bin Malik" Peyğəmbər 9s) səhabəsi və Xəzrəcin nəvələrindən[1] olub və daha çox öz künyəsi, "Əbu Dərda" ilə adlanır.[2]

O, Xəzrəc qəbiləsinin camaatından biri olaraq Mədinədə yaşayırdı və İslama üz tutdu. O, belə müsəlman oldu: Onun qardaş deyərək səslədiyi Abdulla bin Rəvahə" bir gün Əbu Dərdanın evinə gəldi və balta götürüb Əbu Dərdanın bütünü əzməyə və vurmağa və bu beyti oxumağa başladı. "Şeytanların hamısının adından uzaq ol. Allahla yanaşı, ibadət olunan hər şey, azmışlıqdır. "Əbu Dərda evə qayıdan zaman, həyat yoldaşı onu Abdullanın işindən xəbərdar etdi. Əbu Dərda bir az düşündü və sonra dedi: Bu bütün bir faydası olsaydı, özünü nüdafiə edə bilərdi. Sonda Əbu Dərda Abdulla bin Rəvahə ilə birlikdə, Peyğəmbərin (s)- in hüzuruna gəlib və müsəlman oldu.[3] Əlbəttə, Peyğəmbər (s)- in Mədinədəki ilk aylarında Əbu Dərda müsəlman olmadı, əksinə neçə ay keçəndən sonra, O, Peyğəmbər (s)- in yanına gəlib və müsəlman oldu. Onun gec müsəlman olması elə olub ki, hətta tarixçilərin bəzisi, onun hüzurunu xəndək döyüşündə və ondan sonrada qeyd ediblər. Onlar deyiblər: Xəndəkdən qabaqkı müharibələrdə o hələ müsəlman olmamışdı.[4]

Peyğəmbər (s) döyüşlərin birində Əbu Dərdaya baxıb və vuyurdu: "Bu Ovəymər necə yüngül qalxan gözəl süvaridir".[5]

Əhli- sünnə bu nəqldən əlavə, onun tərifində Peyğəmbərdən (s) digər rəvayətlər də nəql ediblər. O cümlədən, Peyğəmbərə nisbət verirlər ki, o həzrət Əbu Dərdanı ümmətin həkimi bilibdir.[6]

Həmçinin nəql olubdur ki, Peyğəmbər (s) bu Dərda və Salman Farsi arasında qardaşlıq əhdi icra etdi və bu iki nəfər, bir- birinin dini qardaşı sayılırdılar.[7] Onunla Salman arasındakı əlaqə, sonralar da davam etdi. Belə ki, Əbu Dərda Şama səfər etdikdən donra, İraqda olan Salmanla məktublaşıb və onun üçün yazdı: Allah burada mənə mal və övlad bağışlayıb və mən müqəddəs yerdə yaşayıram. Salman da cavabında yazdı: Mənim üçün yazıbsan ki, mal və övlad sahibiyəm. Bil ki, xoşbəxtlik mal və övladın çoxluğu ilə deyil.[8]

Əbu Dərda ikinci xəlifənin zamanına qədər Mədinədə idi ki, xəlifənin əmri ilə Mədinədən xaric olub və Şama getdi. İkinci xəlifə, Şamda namaz və məhkəmə işinin rəhbərliyini Əbu Dərdaya tapşırdı. [9]

Əbu Dərda məhkəmə işinə təyin olunan zaman, camaat ona şad ol deyirdilər. O dedi: Məhkəmə işi üçün mənə şad ol deyirsiz, halbu ki, mən elə bir uçurum başında dayanmışam ki, onun dərinliyi burdan Ədən Əbin[10] şəhərinə qədərdən daha çoxdur. Əgər camaat onun bəyənilmədiyinə görə, məhkəmədə hansı çətinliklərin olduğunu bilsələr, onu əl- əl ötürərlər (özlərindən uzaqlaşdırarlar). Əgər azan deməkdə ona meylə görə hansı savabın olduğunu bilsələr, onu bir- birinin əlindən oğurlayarlar.[11]

İmam Əli (ə)- ın Müaviyədən üstün olmasına inan Əbu Dərda, Əbu Hüreyrə ilə birlikdə Müaviyənin yanına gedib və onu Əli (ə)- a itaət etməyə dəvət etdilər. Amma Müaviyə Osmanın ölümünü bəhanə edib və Osmanın qatillərini Əli (ə)- dan istəyən zaman, Osmanın qatillərini o həzrətdən istəmək üçün, Əbu Dərda və Əbu Hüreyrəni Əli (ə)- ın yanına göndərdi ki, bu işlə bu müharibə sona çatsın. İ iki nəfər də, bu işi gördülər. Onlar Əli (ə)- ın yanına gəldilər. Malik Əştər onlarla qarşılaşdı və onları çox danladı və onlar Əli (ə)- ı görməkdən üz döndərdilər. İkinci gün bu istəyi İmam Əli (ə)- a dedikdə, on min nəfərlə qarşılaşdılar ki, özlərini Osmanın qatillərindən sayırdılar. Ona görə, naümid olub, öz şəhərinə qayıtdılar və Əbdür- rəhman bin Osman onları danladı.[12] Əlbəttə, bu əhvalat, Əbu Dərdanın ölümünü Siffeyndən sonra bildiyimiz nəzərə əsasəndir.

Amma əgər digər tarixçilərin nəzərinə əsasən, onun ölümünü Əmirəl- möminin (ə) hökumətindən qabaq bilsək, daha bu əhvalatı qəbul etmək olmaz.

Hər halda, haqq hökumət barəsində onun mövqeyi haqqında deyə bilərik ki, onu İmam Əli (ə)- ın bəzi insanlar barəsində buyurduğu şəxslərdən bilmək olar: "Nə haqqa kömək etdilər, nə də batili zəlil etdilər."[13]

Əbu Dərda Əhli- sünnə arasında, Peyğəmbərin böyük səhabəlrindən biri kimi tanınıb və onun böyük mövqeyi olmasına inanırlar. Ona görə, ondan rəvayətlər də nəql ediblər.

Həmçinin şiənin hədis mənbələrində Əbu Dərdadan məhdud rəvayətlər nəql olubdur. Nümunə olaraq, Şeyx Tusi "xilaf" kitabında ondan fətva və rəvayətlər nəql edibdir.[14]

Əbu Dərdanın ölümü barəsində fikirlər müxtəlifdir. Tarixçilərin bəzisi, Siffeyndən sonra biliblər.[15] Bəzisi isə deyiblər ki, Əbu Dərda Osmanın ölümündən iki il qabaq ölübdür.[16]



[1] - Ovəymər bin Malik bin Zeyd bin Qeys bin Üməyyə bin Amir bin Əddi bin Kəb əl- Xəzrəc bin Əl- Haris bin əl- Xəzrəc.

[2] - Əl- Kaşimil- Bəsri, Məhəmməd bin Səd bin Muni, Ət- təqabut- kubra, cild 7, səh 274, Əbdül- qadir Əta. Məhəmməd Darul- kutubul- elmiyyə, Beyrut, 1410/1990,Hüseyni Təfruşi, seyid Mustafa, Nəqdur- rical, Müəssisə alil- beyt (ə), Qum, çap birinci, 1418 hicri qəməri.

Əlbəttə onun nəsəbi barəsində digər fikirlər də var: Bəziləri onun atasının adını Amir deyirlər. Bəziləri isə Amiri onun öz adı olduğunu və Övəymər və Amiri onunüçün istifadə ediblər. O cümlədən bu kitab: İbn Əsir, Əbul- Həsən Əli bin Məhəmməd, Əsədul- ğabə fi mərifətus- səhabə, cild 4, səh 18, Beyrut, Darul- fikr, 1409 hicri qəməri.

[3] - Ət- təbəqatul- kubra, cild 7, səh 274- 275.

[4] - Əbu Ömər Yusuf bin Abdulla bin Məhəmməd bin Əbdulbirr, Əl- istiab fi mərifətil- əshab, cild 3, səh 1228, Darul- cil. Beyrut, 1412- 1992.

[5] - Ət- təbəqatul- kubra, cild 7, səh 274.

[6] - Əsədul- ğabə, cild 5, səh 97.

[7] - Həmin, cild 2, səh 268.

[8] - Həmin, cild 2, səh 268.

[9] - Bilazəri, Əhməd bin Yəhya, Futuhul- buldan, səh 204, Tərcümə edən: Təvəkkül, Məhəmməd, Tehran, Gümüş nəşriyyatı, 1337 hicri şəmsi Baxın: Ət- təbəqatul- Kubra, cild 7, səh 275.

[10] - Yəmən ölkəsinin məşhur şəhərlərindəndir

[11] - Ət- təbəqatul- kubra, cild 7, səh 275

[12] - İbn Qətibə əd- dinəvəri, Əbu Muhəmməd Abdulla bin Müslim, Əl- imamətu vəs- siyasətul- məruf bitarixul- xuləfa, cild 1, səh 128, Araşdırma: Şiri, Əli, Beyrut, Darul- əzva, 1410 hicri qəməri.

[13] - «لَمْ ینْصُرَا الْحَقَّ وَ لَمْ یخْذُلَا الْبَاطِلَ» İmam Əli (ə) Nəhcül- bəlağə, Müəllif Seyid Rəzi, Düzəlişçi; Ətaridi, Əzizulla, səh 461, Nəhcül- bəlağə mərkəzi, Rica, çap birinci, 1372, hicri şəmsi.

[14] - Şeyx Tusi, Əl- xilaf, cild 1, səh 376, səh 380, cild 2, səh 168 və... Müdərrislər cəmiyyəti nəşri, Qum, çap birinci, 1407 hicri qəməri.

[15] - İbn Həcər Əsqəlani, Əhməd bin Əli, Əl- isabətu fi təmyizis- səhabə, cild 4, səh 622, Beyrut, Darul- kutubul- elmiyyə, 1415 hicri qəməri.

[16] - Əsədul- ğabə, cild 4, səh 20.

Baxışlarınız
şərh sayı 0
Dəyəri daxil edin
misal : Yourname@YourDomane.ext
Dəyəri daxil edin
Dəyəri daxil edin

Mövzui təbəqələşdirmə

Təsadüfi suallar

Ən çox baxılanlar

  • Oğlan və qızın arasında dügzün cinsi əlaqə necə olmalıdır?
    127759 Nizamlar hüquq və əhkam
    Qısa cavab: İslam dininin nəzərinə əsasən qadın və kişi bir- birlərini təkmilləşdirən varlıqdırlar. Allah- Taala bunları elə yaratmışdır ki, bu iki məxluq bir- birlərinin aramlıqlarını bərpa edirlər. həmçinin bununla yanaşı bir- birlərinin bütün cinsi istəklərini təmin etsinlər. İslam dini bu ehtiyacların halal yolla ödənməsi üçün ailə qurmağı (müvəqqəti ...
  • Hacət və diləklərimizə çatmaq üçün ən tez qəbul olunan dua hansıdır?
    96877 Əməli əxlaq
    Baxmayaraq ki, bir çox dualar İmamlardan hacətlərin qəbul olması üçün rəvayət olunmuşdur ki, onların mətnini burada gətirmək mümkün deyildir. Bunun üçün də onlardan bir neçəsi ki, daha çox əhəmiyyət daşıyır adlarına işarə edirik. Təvəssül duası. Fərəc duası. ...
  • Şiələrin namazı əliaçıq və əhli- sünnənin əlibağlı qılmasının səbəbi nədir?
    78480 Nizamlar hüquq və əhkam
    On iki İmama (ə) inanan insanlar Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) sünnəsinə əməl etsinlər deyə, namazı əliaçıq qılırlar. Onların bu şəkildə namaz qılmasına əsas verən çoxlu sayda rəvayətlər vardır. Həmin rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) və İmamların (ə) namaz qılarkən əlləri açıq və yan tərəflərə bitişik şəkildə olduğu göstərilir. ...
  • Aya kişinin ixtiyarı vardır ki, istədiyi halda qadının hər hansı bir yerindən istifadə etsin, əgər güc vasitəsiylə olsa belə?
    67103 Nizamlar hüquq və əhkam
    Səlamun ələykum. Aşağıdakı cavablar müctəhidlərin dəftərxanalarından verimişdir: Həzrət Ayətullah Xamineinin dəftərxanası: Cavab 1 və 2. Qadının tamam olaraq kişini razı salması, o demək deyildir ki, kişi əxlaqa uyğun olmayan, çox məkruh və yaxud bir iş görə ki, qadının əziyyət olmasına səbəb olsun. Qadının tamam şəkildə ərini razı salması o deməkdir ...
  • Qadın kişinin cinsi əlaqə istəyini rədd edə bilmərmi?
    61752 Nizamlar hüquq və əhkam
    Əziz islam Peyğəmbərinin (s) və Əhli- beytin (ə) hədis və rəvayətlərində qadın və kişinin yaxınlığı barəsində mətləblər budur ki, onlar bir- birlərinin haqqlarına riayət etməlidirlər.[1] Bu hüquqlar yaxınlıq etmənin iki tərəfini göstərir. Bir rəvayətdə kişiyə belə deyilir: “Müstəhəbdir ki, kişi yaxınlığı rahatlıq, fasilə və ...
  • Qızdırma xəstəliynə görə oxunan dua var?
    39303 Hədis elmləri
    Dua mənbələrində Nur duası adı ilə belə bir dua nəql olunur və bu dua qızdırma xəstəliyinin sağamasında çox təsirlidir. Duanın mətni budur: (tər.) “Nur verən Allahın adı ilə; nur verən Allahın adı ilə ki, nur verir; Nurda olan Nur Allahın adı ilə, hər şeyin təqdir və ölçüsünü ...
  • Həyat yoldaşının öz razılığı ilə onunla arxadan əlaqədə olmağın hökmü nədir?
    33225 Nizamlar hüquq və əhkam
    Möhtərəm mərcə təqlid alimləri buyurublar: “həyat yoldaşı ilə arxadan əlaqədə olmağın çox şiddətli kərahəti var”[1] Kərahət də bu mənadədər ki, bu əməl Allah dərgahında bəyənilməz bir əməldir. Amma, bu iş görülməsə daha yaxşıdır. Lakin, bu əməli edənə heç bir günah yazılmır. Diqqət etmək lazımdır ...
  • Niyə duaların çoxu yağış yağan zaman qəbul olur?
    28711 Əxlaq fəlsəfəsi
    Dua oxunması tövsiyə olunan vaxtlardan biri yağış yağan zamandır; Quran ayələri və rəvayətərdən istifadə etməklə sübut etmək olar ki, yağış, Allahın rəhmət nişanəsidir. İndiki Allahın rəhmət qapısı açılıb, duanın qəbul olması üçün daha çox ümidli olmaq lazımdır. ...
  • Saqqal və bədən tüklərini kəsməyin hökmü nədir?
    28313 Nizamlar hüquq və əhkam
    Ülgüc və ya üz qırxan maşınla yalnız üz tüklərini (saqqalı) dibindən qırxmaq[1] (belə ki, başqaları - onun üzündə saqqal yoxdur – deyə) ehtiyat vacibə görə caiz deyil.[2] Əlbəttə, saqqalın bir hissəsini belə kəsmək, onu tam kəsmək hökmündədir.
  • Müvəqqəti evlənməinin sözləri nədir?
    26386 Nizamlar hüquq və əhkam
    Müvəqqəti əqdin (mütənin) oxunmasından ötrü bir neçə şərt lazımdır: 1.Müvəqqəti əqdin oxunması; bu mənada ki, müvəqqəti evlənmədə təkcə qadınla kişinin bu əmələ razı olmaları kifayət etməz. Əqdin oxunması xüsusi kəlmələrlə bu əməlin inşa olunmasının niyyəti ilə oxunmalıdır. 2.Ehtiyat vacib budur ki, ərəb dilində düzgün qaydada oxunmalıdır. Əgər ...