جستجوی پیشرفته
بازدید
108
آخرین بروزرسانی: 1400/02/13
خلاصه پرسش
آیا قبل از اعلام حرمت شراب، امام علی(ع) به واسطه‌ی خوردن شراب، آیات قرآن را در نمازش اشتباه خواند؟!
پرسش
نظرتان در باره این گزارش تاریخی چیست: «عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ، قَالَ: صَنَعَ لَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ طَعَامًا، فَدَعَانَا، وَسَقَانَا مِنَ الْخَمْرِ، فَأَخَذَتِ الْخَمْرُ مِنَّا، وَحَضَرَتِ الصَّلاةُ فَقَدَّمُونِی، فَقَرَأْتُ «قُلْ یَأَیُّهَا الْکَافِرُونَ. لا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ» وَنَحْنُ نَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ، قَالَ: فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ یَأَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَأَنْتُمْ سُکَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ»؛ علی بن‌ ابی‌طالب گفت: عبدالرحمن‌ بن ‌عوف برای گروهی از ما غذایی درست کرد و دعوتمان نمود و به ما شراب داد؛ وقتی که شراب اثرش را بر ما گذاشت، وقت نماز شد. آنان من را مقدم کردند و من در نماز، سوره کافرون را به اشتباه این‌گونه خواندم: «لا اعبد ما تعبدون و نحن نعبد ما تعبدون». بعد از آن بود که خداوند این آیه را نازل نمود که: ای کسانی که ایمان آوردید مبادا در حال مستی به سراغ نماز بروید تا زمانی که بدانید چه می‌گویید!
پاسخ اجمالی

در طول تاریخ تلاش‌های فراوانی از سوی دشمنان امام علی(ع) صورت گرفت تا با نسبت دادن برخی گناهان و اشتباهات به آن‌حضرت از عظمت و بزرگی ایشان بکاهند. در همین راستا با جعل حدیث تلاش کردند تا شأن نزول آیه‌ی «یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ‏ سُکارى ...»،[1] را با وجود مقدس امیرالمؤمنین(ع) مرتبط نمایند!

اما این اتهام که در راستای همان توطئه‌ی کثیف بنی‌امیه در تخریب شخصیت امام(ع) بود، به دلایلی قابل پذیرش نیست.

یک دلیل آن است که در منابع مختلف، فردی که نماز را به اشتباه خواند، امام علی(ع)، عبدالرحمن بن عوف[2] و یا فرد دیگری بدون ذکر نام[3] گزارش شده است. از این‌رو نمی‌توان هیچ‌کدام از این گزارش‌ها را قطعی دانست.

اما می‌توان احتمال قوی داد که اصل این ماجرا چیز دیگری بود؛ اما به عمد و با تحریف در روایت، به گونه‌ای دیگر – که در پرسش آمده - گزارش شده است تا امام علی(ع) به شراب‌خواری متهم شود!

به عنوان نمونه، یک گزارش - که در منابع معتبر اهل‌سنت نیز نقل شده - آن است که امام علی(ع) در بیان شأن نزول آیه، خبر از شراب‌خواری و اشتباه در نماز از سوی فرد دیگری می‌دهد، نه آن‌که خود حضرت شراب خورده باشد:

عن علیّ(ع) قال: ‌دعانا رجل من الأنصار قبل تحریم الخمر، فحضرت صلاة المغرب، فتقدّم رجل فقرأ: «قُلْ یا أَیهَا الْکَافِرُونَ لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ» فالتبس علیه، فنزلت: «لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُکَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ»؛[4]

امام علی(ع) فرمود: قبل از اعلام حرمت خمر، مردی از انصار ما را دعوت نمود. زمان نماز مغرب فرا رسید و شخصی جلو افتاد (تا نماز جماعت بخواند) او آیه‌ی «قُلْ یا أَیهَا الْکَافِرُونَ لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ» را به غلط خواند. بعد از آن بود که خداوند آیه‌ی «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُکَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ» را نازل فرمود. یعنی ای کسانی که ایمان آوردید مبادا در حال مستی به سراغ نماز بروید تا زمانی که بدانید چه می‌گویید.

این اصل روایت بود، اما بعدها توسط دشمنان، به ویژه خوارج تلاش شد تا خود امام(ع) فرد شراب‌خوار معرفی شود.[5]

اصل این گزارش نیز دارای ضعف سند است؛ زیرا در سند آن، ابو عبدالرحمن سلمی قرار دارد که به دلیل تعصب بیش از اندازه به عثمان[6] مورد تضعیف قرار گرفته است.[7]

در برخی منابع تاریخی، می‌توانیم به حقیقت این موضوع دست‌یابیم که ابوعبدالرحمن با چه انگیزه‌‌ای از امام علی(ع) رو گرداند!

عطاء بن سائب نقل می‌کند که مردی به ابوعبدالرحمن گفت: تو را به خدا سوگند می‌دهم که پاسخ مرا بدهی! از چه زمانی کینه‌ی علی را به دل گرفتی؟! آیا آغازش از همان زمان نبود که او در کوفه اموالی را تقسیم کرد، امّا به تو و خانواده‌‌ات چیزی نداد؟! وی در جواب گفت: از آن جهت که مرا قسم داده‌‌ای، باید بگویم که بله؛ دلیلش همین است![8]

 به هر حال، از نظر شیعیان، شراب‌خواری امام علی(ع) حتی قبل از نزول آیه‌ی حرمت شراب، قابل پذیرش نیست؛ زیرا شیعیان، پیامبران و اوصیای آنان را برتر از آن می‌دانند که خود را در هیچ زمانی به شراب آلوده کرده باشند.[9]

بهترین شاهد بر این ادعا، سخن خود امیر المؤمنین(ع) است که فرمود: «لَوْ وَقَعَتْ‏ قَطْرَةٌ فِی بِئْر فَبُنِیتْ مَکانَهَا مَنَارَةٌ لَمْ أُؤَذِّنْ عَلَیهَا و لَوْ وَقَعَتْ فی نَهر ثمّ جَفَت و نَبت فیه الکَلأ لم أرعه»؛[10]‏ اگر قطره‌ای از شراب در چاهی بیفتد و بر آن مکان مناره‌ای بلند بنا شود، بر آن مناره اذان نمی‌گویم، و اگر قطره‌ای از شراب در رودخانه‌ای بیفتد سپس آب آن خشک شود، و از زمین او سبزه‌زاری بروید، هیچ حیوانى را از آن سبزه‌ها نمی‌چرانم».[11]

 


[1]. نساء، 43. «اى کسانى که ایمان آورده‌‏‌اید، در حال مستى به نماز نزدیک نشوید تا زمانى که بدانید چه می‌گویید».

[2]. ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق، شمس الدین، محمد حسین، ج 2، ص 272، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون، چاپ اول، 1419ق.

[3]. همان.

[4]. حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق، عطا، مصطفی عبد القادر، ج 2، ص 336، دار الکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، 1411ق.

[5]. همان.

[6]. ابن حجر عسقلانی، احمد، تهذیب التهذیب، ج 5، ص 184، هند، مطبعة دائرة المعارف النظامیة، چاپ اول، 1326ق.

[7]. «زندگی‌نامه ابوعبدالرحمن عبدالله بن حبیب سلمی»، 102024.

[8]. الغارات‏، ج 2، ص 567 - 568؛ تاریخ الطبری، ج 11، ص 663.

[9]. «شأن نزول آیه 43 نساء»، 116043؛ «سال حرمت شراب»، 67523؛ «مشروبات الکلی منشأ تمام گناهان»، 100239؛ «خواندن نماز و شراب»، 7690؛ «حدیثی درباره عذاب تارک نماز»،  92198.

[10]. سید ابن طاووس، على بن موسى، سعد السعود للنفوس منضود، ص 128، قم، دار الذخائر، چاپ اول، بی‌تا؛ زمخشرى، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج 1، ص 260، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق؛ سیوری حلّى، مقداد بن عبد اللّٰه، کنز العرفان فی فقه القرآن، تحقیق، قاضی، سید محمد، ج 2، ص 305، مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامی، چاپ اول، 1419ق.

[11]. ر. ک: (شراب، افتادن شراب در چاه)، 31259.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    681761 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    478801 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    477184 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    439117 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    400062 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    399532 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    358796 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    354562 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    345989 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    313018 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...